Een blinkend spoor - pagina 23

de geschiedwetenschap, die zich van Frankrijk uit ver- Helaas, ook als prof Woltjer die vraag later in zijn betoog

breid heeft, is het inzicht dat men vroeger in die weten- herhaalt is het antwoord teleurstellend

schap teveel is blijven stilstaan bij de reconstructie van 't Spreekt vanzelf, dat ik niet trachten zal ze voor u op te

gebeurtenissen (histoire des evenements) Uiteraard zijn sommen in deze ure, zelfs wanneer ik het kon, en wanneer

deze voor het historisch gebeuren van belang, maar daar- het voorafgaande niet al te onduidelijk is geweest, zult gij

naast moet ook aandacht gegeven worden aan de geestes- beseffen, dat hier van eene opsomming zelfs in het geheel

gesteldheid die het menselijk doen en laten beïnvloedde geen sprake kan zijn Zulk eene opsomming zou doen

(histoire des mentahtes) Welnu, als Fabius, Kuyper en denken aan enkele bepaalde naast elkander bestaande

anderen met vaak wat opgeschroefde redevoeringen een regels en grondstellingen, en al wil ik nu niet ontkennen

voor ons vreemd enthousiasme hebben verwekt, dient dat ook zulke regels kunnen worden genoemd, toch ligt

men te bedenken dat het die geestesgesteldheid is ge- het in den aard der zaak, dien ik u trachtte bloot te leggen,

weest, die mentahteit, die het de Vereniging heeft moge- dat van deze beginselen slechts in verband en samenhang

lijk gemaakt een universiteit te stichten en tientallenjaren met onderscheiding van het dieper en -het meer aan de

te onderhouden zonder steun van de overheid en dat de oppervlakte liggende, van het afgeleide en het fundamen-

miljoenen daarvoor — en dat is geen gezwollen gelegen- teele sprake kan zijn

heidstaal, maar nuchtere telling — bijeengebracht zijn Gaan we bij het naspeuren uit van de bijbel, zo ongeveer

voor een groot deel (zij het zeker niet uitsluitend) door betoogt hij verder, dan moet bedacht worden dat de bij-

mensen zonder aanzien en geld, althans in de beginperi- bel die beginselen met altijd als zodanig kenbaar maakt

ode Niemand mag ons beletten van die taal en het en- Dat veroorzaakt ook bij Chnstenen verschil van menmg

thousiasme het onze te denken Maar ook mag niemand over die beginselen Nu heeft God

ons kwalijk nemen wanneer een zeker heimwee ons be- aan Calvijn het scherpst en helderst inzicht in de waar

sluipt Missen wij dat enthousiasme, die offervaardigheid held, de zuiverste kennis der beginselen geschonken

en die trouw met al te zeer'' En is onze taal niet wat grauw Maar vooral in de andere dan de theologische weten-

en onpersoonlijk vergeleken bij die van de virtuoos schappen, zo erkent Woltjer, moeten die beginselen nog

Kuyper, als hij „het klavier van het volksgeweten" be- worden ontdekt

speelde''

Met alle waardenng voor deze eerlijke en goed door-

dachte redenenng kan men na het lezen niet zeggen dat

men weet wat die gereformeerde beginselen zijn

Pogingen het begrip beginselen concreet te maken Woltjer bouwde in dit betoog voort op vroegere studie

over die beginselkwestie Twee jaar voor hij bovenstaan-

In de praktijk heeft de zekerheid, de exactheid die art 2 de uiteenzetting op dejaarvergadenng van 1896 gaf, had-

kan suggereren, ontbroken Prof J Woltjer die, veel los- den de hoogleraren elk voor zich afzonderlijk en daarna

ser van de koppehng van de gereformeerde beginselen gezamenlijk als senaat op verzoek van curatoren zich op

aan het historisch Calvinisme, gepoogd heeft die beginse- die vraag bezonnen en bij schnjven van 22 maart 1895

len wat meer te concretiseren, komt toch met verder dan aan directeuren verklaard geheel met art 2 in te stem-

een tasten, ondanks - of misschien juist door'' - het feit men, maar daaraan toegevoegd dat de concretisering

dat hij zonder veel fanfares in 1896 een ernstige poging onder inroeping van de hulpe Gods, van nu voortaan een

heeft gewaagd Als hij betoogd heeft onderwerp ook van hun gemeenschappelijk onderzoek zal

De Gereformeerde begmselen zijn met alleen ruim van uitmaken

omvang, maar ze gaan ook diep Van nu voortaan dat zegt men als dit zoveel vragen

IS men geneigd tegen te werpen Is gereformeerd m het oproepende art 2 al 17 jaar van kracht is en de zeven

gewone spraakgebruik, ook toen, wezenlijk zo ruim'' hoogleraren bij hun aanstelling hebben verklaard al hun

Maar als hij dan letterlijk vraagt onderwijs geheel en uitsluitend op de grondslag der ge-

En wat zijn nu onze gereformeerde beginselen"^ reformeerde beginselen te zullen geven De senaat ver-

IS de nazaat bereid zijn tegenwerpingen in te slikken om klaarde, ZIJ het met vele woorden wijdlopig omhuld, dat

op die vraag eens een duidelijk antwoord te krijgen - het gezamenlijk onderzoek tot nu toe die gereformeerde

19

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen