Wetenschap en rekenschap - pagina 247

N A T U U R K U N D E EN S C H E I K U N D E

de mens zich volstrekt heeft te onderwerpen". Deze beginselen noemt hij „dog-

matisch" omdat zij aan het Christelijk denken voorafgaan, of wel omdat ze „a

priori" zijn en gelden voor alle faculteiten'^.

J. Woltjer'^ is in zijn redevoeringen van 1911: „De Natuurkundige Faculteit aan de

Vrije Universiteit" Qn van 1914: „Het wezen der Materie" {zie ook G.J. Sizoo') wat

uitvoeriger. Hij noemt eerst, dat ook de gangbare natuurwetenschappen uitgaan

van beginselen: b.v. de mechanische causaliteit of de teleologische beschouwing

der natuur. De geest van de mens zoekt echter ook een antwoord op de vraag: „wat

is de natuur en vanwaar is haar oorsprong?". Hierop geven slechts beginselen een

antwoord, die niet het resultaat zijn van wetenschappelijk onderzoek, maar veeleer

het postulaat daarvan. Hij karakteriseert zelf deze beginselen als meer toegespitst

op de natuurfilosofie. Tijdgebonden interpretaties van bijbelse gegevens blijken in

de beginselen aanwezig te zijn, zoals het spreken over het wezen der dingen en

over de immanente krachten en de eeuwige voorzienigheid Gods. (zie voor de

volledige tekst van de beginselen: Sizoo').

Woltjer spreekt afzonderlijk over het onderwijs van de „zuivere" natuurweten-

schappen „bij het licht van Gods Woord", maar gebruikt de term „christelijke

wetenschap" niet. De uitdrukking „bij het licht van Gods Woord" is echter

opvallend, omdat deze ook voorkomt in de grondslag van de in 1896 opgerichte

„Christelijke vereniging van natuur- en geneeskundigen in Nederland". Ook in

déze vereniging heeft de formulering van de grondslag de jaren door, tot haar

opheffing omstreeks 1970, aanleiding gegeven tot eindeloze discussies over de

betekenis ervan voor de beoefening van de natuur- en geneeskunde.

In de jaren na de eerste wereldoorlog ontstond in de gereformeerde kerken een

crisissituatie over het gezag van de Bijbel. De letterlijke interpretatie van de tekst

van de bijbel kwam al meer in conflict met het natuurwetenschappelijke wereld-

beeld. Hoewel voor velen duidelijk was, dat de bijbel zelf geen samenhangend

wereldbeeld geeft en niet als handboek voor natuurwetenschappelijke uitspraken

gebruikt mag worden, werd toch het vertrouwde beeld, dat de bijbellezer tradi-

tioneel voor ogen staat, aangetast. De meest bekende voorbeelden hiervan zijn de

interpretatie van Genesis 1 tot 3 en de authenticiteit en historische betrouwbaar-

heid van de verhalen over de wonderen in het oude en nieuwe testament. De

situatie is, gezien vanuit het studentenleven, beschreven in het gedenkboek

1886-1961 van S.S.R. door G. Puchinger'"'. Hij karakteriseert deze crisis als „de

strijd omtrent de vraag naar wat veranderlijk en wat onveranderlijk, wat menselijk

en wat Goddelijk moet heten in de eenmaal aanvaarde levens- en wereldbe-

schouwing".

Als in 1930 de wis- en natuurkundige faculteit aan de V.U. gesticht wordt, is het

van groot belang, hoe de vier nieuwe hoogleraren op de bovengenoemde proble-

matiek van geloof en wetenschap of: van bijbelgezag en natuurwetenschappelijk

wereldbeeld zouden reageren. Hun eigen plaats en die van hun toekomstige

leerlingen, staan op het spel. Zullen zij als beoefenaars van de natuurweten-

schappen in de kring van de orthodoxe protestanten vertrouwd, aangehoord en

243

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen