Wetenschap en rekenschap - pagina 375

DE VRIJE UNIVERSITEIT EN DE G E S C H I E D W E T E N S C H A P P E N

van Standaard-redacteur J. Postmus, „hybridisch mengsel van vertelling, plaats-

beschrijving, citaten, vertoog en Calvinistische propaganda"."' Ze wordt gevoed

met leidraden van de Nederlandsche Bond van Jongelingsvereenigingen op

Gereformeerden Grondslag, voor vaderlandse geschiedenis, geschiedenis van het

calvinisme in Nederland (twee deeltjes geselecteerde onderwerpen) en anti-revo-

lutionaire beginselen." Maar wat zou wetenschap haar kunnen leren, als ze al het

nodige reeds wist? Zulk enthousiasme voor de geschiedenis staat lijnrecht

tegenover de school van Fruin. Het zoekt niet de volle breedte van de cultuur,

maar wil alleen de kracht demonstreren van het calvinistisch beginsel. Het wil

geen als liberaal afgedane onpartijdigheid, maar gereformeerd engagement, al zou

het zich uit legenden moeten voeden. Het heeft geen behoefte aan ontsluiting van

nieuwe bronnen, die de droge tabellen en kronieken maar zouden vermeerderen,

want het kan in de bestaande bronnen al zijn zekerheden reeds vinden. Kuypers

volgelingen zijn tekort geschoten in werkelijke eerbied voor het verleden. Zij

hebben zich liever verlustigd in onhistorische bewondering van een door begin-

seltrouw geheiligd verleden, dat niet aan de toets van wetenschappelijke kritiek

werd onderworpen.

Abraham Kuyper is daaraan niet onschuldig. Maar Kuyper heeft ook een uni-

versiteit opgericht. Beantwoordt die aan haar doel, dan zal ze wetenschap willen

beoefenen. Ze zal wensen eigen onderzoek te verrichten, en dat van anderen te

stimuleren. Is ze onvolledig, zoals de Vrije Universiteit in 1880 nog in hoge mate

was, dan zal ze aanverwante wetenschappen missen, die zouden kunnen aanvullen

wat ze zelf is begonnen. Geschiedenis werd aan de Vrije Universiteit nog niet

gegeven, maar wel kerkgeschiedenis, staatsrecht en klassieke filologie. Zou vanuit

die vakken dan niet de behoefte ontstaan aan ondersteuning van de eigen werk-

zaamheden met wetenschappelijk historisch onderzoek?

Kandidaat-hoogleraren

Er is zelfs al direct gezocht. Kuyper had in 1880 een naam in het hoofd, die van de

Friese predikant dr. L.H. Wagenaar. Hij polste er Fruin over, maar diens mening

bleek niet onverdeeld gunstig. Wagenaar was gepromoveerd over Réveil en Af-

scheiding. Hij had, gaf Fruin toe, zijn boek „met gloed geschreven", maar eigenlijk

was dat juist zijn bezwaar. „Het onderwerp zelf, aan den strijd onzer dagen

ontleend, maakt het ongeschikt om als toetssteen te dienen".'^ Wagenaar was in de

ogen van Fruin te veel partijman en te weinig historicus. Is het toeval, dat Kuyper

juist een kandidaat naar voren schoof die zich vooral profileerde door zijn enga-

gement?

Wagenaar werd niet benoemd, maar wel is er van de aanvang af behoefte geweest

aan onderwijs in de geschiedenis. De eerste series lectionum vermeldt onder de

faculteit der letteren en wijsbegeerte: „D.P.D. Fabius, rogatu Senatus, rerum

publicarum commutationis, quae saeculo superiore exeunte in Gallia facta est.

369

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen