Een vrije universiteitsbibliotheek - pagina 251

4. Leven en werken in Baseldonk omstreeks 1540

Zonder twijfel weerklonken op 10 februari 1517 in de kloosterkerk van

Baseldonk de in de liturgie voor het feest van de H. Wilhelmus voorge-

schreven beurtzangen. Dat jaar konden de Wilhelmieten deze antifonen

voordragen uit een groot nieuw muziekhandschrift, dat op 21 november

1516 was gereedgekomen. Dit antifonarium is bewaard gebleven en maakt

nu deel uit van de collectie Wilhelmitica van de Vrije Universiteit. In

dezelfde verzameling bevindt zich nog een tweede antifonarium, uit 1531,

alsmede een tweetal andere liturgische handschriften. Verder zijn er nog

ongeveer twintig gedrukte boeken uit de bibliotheek van het klooster.^^

Wat we hieruit over Baseldonk te weten kunnen komen, wordt aangevuld

door gegevens uit de jaarrekeningen over 1538 tot 1547, die in Huijbergen

bewaard worden (Afb. 3),^^ en door verspreide gegevens in de hteratuur.

Dank zij deze documentatie kunnen we een aantal aspecten van het

kloosterleven van de Bossche Wilhelmieten gedurende de eerste helft van

de zestiende eeuw nader belichten.

Het kloosterleven in de strikte zin van het woord werd uiteraard bepaald

door de liturgische gebruiken en voorschriften. Deze waren bij de Wilhel-

mieten geregeld volgens de constituties van de Cisterciënzers.^^ De beide

orden gebruikten dezelfde liturgische teksten, en ze hadden ook sterk op

elkaar lijkende heiligenkalenders. We vinden overal in de Hteratuur de

opmerking dat de Wilhelmieten bijzonder gesteld waren op een stipte

lezing van de dagelijkse koorgebeden. Deze vaste indeling van de dag kon

alleen doorbroken worden door ziekte of langdurige afwezigheid. In de

tussenliggende tijd moest men het stilzwijgen bewaren, en men kon zich

dan voor de contemplatie in de cellen terugtrekken.

De broeders beloofden bij hun professie voorgoed te zullen volharden in

de eenmaal gekozen levensstaat. Dit leven moest doorgebracht worden in

gehoorzaamheid volgens de Regel van Benedictus. Zonder dwingende

redenen was de overgang naar een ander klooster niet mogelijk (stabilitas

loci)P

De kledingvoorschriften waren nagenoeg gelijk aan die van de Cister-

ciënzers.^^ Sinds ze hun eigen gebruiken hadden moeten opgeven, droegen

de Wilhelmieten een wit habijt met daarover een zwart scapulier, een

mouwloos kleed dat alleen borst en rug bedekte. Buiten het klooster werd

nog een zwarte mantel gedragen. Ook de Bosschenaren zullen de Wilhel-

mieten zo gekend hebben. De betreffende kledingstukken worden in de

jaarrekeningen van Baseldonk vermeld, met inbegrip van kleinere artike-

len, als hemden, broeken, schoeisel en handschoenen.

De Baselaars stonden zoals alle Wilhelmieten buiten Italië onder het

gezag van een prior. De waardigheid van abt strookte niet met de door de

Wilhelmieten nagestreefde geest van eenvoud.^ De prior werd in Basel-

donk geassisteerd door een supprior en een procurator. Het toezicht op de

huishouding werd uitgeoefend door de cellarius. De samenstelling van de

235

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen