Wetenschap en rekenschap - pagina 356

B.SIERTSEMA

nodig omdat zij de publikaties moeten kunnen lezen die er de laatste twintig jaar

volgens deze beschrijvingsmethode zijn geschreven. Dat zijn er vele, want de

filosofie achter de TG past in het beeld van onze tijd. Overal is er immers een

streven naar precisie en duidelijkheid (exactheid), en volledigheid (expliciteit),

naar een ontbreken van innerlijke tegenspraak (consistentie) en anderzijds naar

eenvoud en bondigheid en zo groot mogelijke generalisering, in wetenschappelijke

beweringen, te bereiken door ze zo mogelijk in formules weer te geven (formali-

satie). Wat de taalwetenschap betreft leek de theorie van de jonge Noam Chomsky

van het Massachusetts Institute of Technology (de naam zegt al veel) geheel aan

dit algemene streven te voldoen. Hij meende aanvankelijk, de zinsstructuren van

een taal geheel in formules te kunnen beschrijven als lege structuren, dus zonder

de betekenis der woorden erbij te betrekken, en deze simplificerende en abstracte

opvatting van taalstructuren en taalregels en hun beschrijving wekte onmiddellijk

groot enthousiasme onder jongere linguïsten, met name onder de beoefenaars van

de eigen of van dode talen. Zij kwamen onder de indruk van het expliciete van de

TG-regels, het consistente van het regelsysteem, en het gemak waarmee vele

geïsoleerde zinnen zich leenden tot een geformaliseerde beschrijving in formules,

waardoor een TG-taalbeschrijving een wiskundeachtig (dus „wetenschappelij-

ker") uiterlijk kreeg. Bovendien was het, na de overconcentratie van veel structu-

ralisten op fonologie en klankleer, een verademing dat er weer eens grotere

eenheden zoals woordgroep en zinsstructuren de algemene aandacht kregen.

Veel nieuw inzicht in taaiverschijnselen is er echter tot nu toe niet uitgekomen, al

werd er meer dan eens een sinds lang bekend taalfeit als een ontdekking van „de

transformationalisten" (verder TG-ers genoemd) door hen opgevoerd, doordat

men geen kennis nam van wat vroegere grammatika's reeds omtrent een taal aan

het licht hadden gebracht; dat was tóch maar ,,taxonomie" en kon dus geen echt

inzicht geven'":

,,Er was een opvallende voorkeur voor extreme stellingnamen ten einde duidelijk te maken

hoezeer men verschilde van de oudere generatie van linguïsten, die alleen maar hadden

gepoogd te beschrijven maar die zelden tot verklaringen waren gekomen. Terwijl Joos de

nadruk had gelegd op de verschillen tussen de talen (1957 ...), ging men er nu van uit dat

alle talen eigenlijk hetzelfde waren, en dat zij alleen verschilden in onbelangrijke details in

de oppervlaktestructuur.

Vroeger bestudeerde men verschillende talen: nu ging men ervan uit dat Engels, de

moedertaal van de linguist, voldoende was.

Terwijl het verzamelen van een grote hoeveelheid taalmateriaal vroeger een eerste vereiste

werd geacht om tot een goede beschrijving te komen, en er zeer weinig aandacht werd

besteed aan taaltheorie, was er nu een neiging om veel aandacht te geven aan de theorie,

maar weinig aan de feiten. Dit vervallen in uitersten, dat de eerste jaren van de transfor-

mationele grammatika typeerde, is nu gelukkig geleidelijk aan het afnemen . . .", schrijft

E.M. Uhlenbeck (vertaUng BS)''.

Als leerling van Reichling, die o.a. de onmogelijkheid van de zogenaamde inter-

350

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen