Wetenschap en rekenschap - pagina 411

ECONOMIE OP WEG

het vraagstuk van de werkloosheid en daarbij allerlei waarden en afwegingen tot

hun recht wilde laten komen, had Hitler al een manier gevonden om de werk-

loosheid op te lossen.

Door Keynes is een nieuw paradigma in de economische wetenschap tot gelding

gekomen. Maar het nieuwe paradigma vraagt een uitwerking als het gaat om de

verhouding tot het oude model van onderzoek. Een nieuw paradigma opent

nieuwe wegen en de onderzoekers moeten een keuze doen welke wegen er verder

zullen worden bewandeld.

In het oude paradigma (vóór Keynes) wordt de prijs bepaald door vraag en

aanbod. Het prijsmechanisme is verantwoordelijk voor het herstel van evenwicht-

en op alle markten van goederen en diensten. Dit past geheel in het beeld van de

economie als een wetenschap, die evenwichten in het economisch proces formu-

leert en bestudeert.

Keynes heeft laten zien dat in een geïndustrialiseerde samenleving dit marktme-

chanisme faalt en dat men zelfs van een evenwicht kan spreken bij massale

werkloosheid. Het evenwichtsbegrip krijgt als het ware een andere betekenis en

verliest met name zijn betekenis als doelstelling van het economisch handelen.

Toch betekent de macro-economische beschouwing van Keynes geen breuk met

het bestaande paradigma. In de analyse van de volkshuishouding komt er als het

ware een hoofstuk bij. Niet alleen de individuele vragers en aanbieders spelen een

rol, maar ook de totale vraag en het totale aanbod. De economische wetenschap

blijft toch principieel een menswetenschap; het gaat om de beslissingen van

economische subjecten. Deze beslissingen zijn verantwoordelijk voor het ma-

cro-economisch niveau van consumptie en produktie, maar worden ook door

beide niveaus bepaald. Onder invloed van Keynes breidt de analyse zich uit totdat

deze past in de economische orde van een geïndustrialiseerde samenleving. Maar,

zo constateert Mrs. Robinson, naarmate de geïndustrialiseerde samenleving zich

ontwikkelt en er steeds meer spanningen ontstaan slaagt de wetenschap er steeds

minder in om de werkelijk belangrijke vragen die verband houden met welvaart en

welzijn in de wereld te beantwoorden. Voor vele beoefenaren van de economische

wetenschap, die zich bezorgd maken over de toekomst van de mensheid, wordt de

conceptie van het evenwicht hoe langer hoe zinlozer.

De wetenschap zit met zich zelf in de knoop, dat is de tweede crisis. Er zijn allerlei

vragen die met het traditionele instrumentarium, inclusief het keynesiaanse, niet

kunnen worden beantwoord.

Hoe gaat het nu eigenlijk met de allocatie van schaarse middelen? Wat maken wij

van onze samenleving? Welke rol spelen de rijke landen in de ontwikkeling van de

hulpbronnen in de wereld? Wat voor goederen en diensten gaan wij produceren

om de toekomst van de komende generaties veilig te stellen? Hoe moeten de

inkomens worden verdeeld om tot een zekere rechtvaardigheid te komen?

Kortom de geschiedenis van het economisch denken moet worden uitgebreid met

een nieuw hoofdstuk. Niet een hoofdstuk dat weer, en nog dieper, handelt over

evenwichten in de samenleving. Maar een hoofdstuk dat iets te zeggen heeft over

405

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen