Een vrije universiteitsbibliotheek - pagina 361

volgend jaar ontmoet men hem voor 38 stuivers per stuk en dit maal met de

benaming: Pais-bas avec lesfrontières. Het Brits Museum bezit eveneens de

kaart.12 De initialen C.D.H, in de linkerbenedenhoek staan voor Corneüs

de Hooghe volgens Denucé, die weer naar Niermeyer verwijst.^^ De kaart

wordt als een nadruk van Jacob van Deventers kaart van Holland gezien.^'*

Wanneer men het Theatrum Orbis Terrarum van Ortelius opslaat voor de

kaart van Holland, ed. 1570 nr 19, zal men veel overeenkomst in het

kaartbeeld aantreffen.^^

Op beide kaarten treft men bij Haarlem en Utrecht een bisschopsmijter

aan als aanduiding voor respectievelijk bisdom en aartsbisdom. Bovendien

een cirkeltje met een kruis erin om de kloosters aan te geven. De woorden

noorden en zuiden zijn in de kaartrand verwisseld.

Behalve het wapen bij de opdracht aan Prins Willem van Nassau, staat

linksboven in Friesland dat van Philips II afgebeeld en rechts dat van

Holland. Opvallend is ook dat het westelijk stuk van Friesland zo veel

detail heeft; bij de andere kaarten van Holland is het veelal leeg.

De kaart van Holland in de Jode's atlas: Speculum Orbis Terrarum van

1578, nr. 33, geeft evenals de hier beschreven kaart naast het kasteel

Brittenburg de jaartallen waarin de ruïne zichtbaar was: 1520, 1552 en

1562. De uitgebreide titel op de kaart toont qua inhoud ook overeenkomst

met die van De Hooghe's kaart. Vrij vertaald luidt de titel: Holland vroe-

gere woonstede van de Chatten, doet voor geen enkele streek in vrucht-

baarheid onder; vloeit over van rijkdommen en er is geen andere provin-

cie, die op zo'n klein oppervlak zo vele grote steden heeft; wordt aan alle

kanten zowel door de zee, als de Rijn en andere rivieren omsloten.

Kennelijk was het een gewoonte in die tijd zulke titels aan een kaart te

geven. H.F. van Langren's kaart uit 1594 heeft ook deze titel.^^

Deze en andere kaarten van Holland uit de 16e eeuw worden door zowel

Wieder" als Niermeyer^* vrij uitvoerig met elkaar vergeleken. Wieder

spreekt zelfs van Italiaanse en Nederlandse uitgaven (bewerkingen) van de

kaart van Holland van Jacob van Deventer. De kaartrand toont veel

overeenkomst in stijl met die van de kaart Hollant door Bernard van den

Putte uit 1558,^^ een „getrouwe copie naar de onbekende oorspronkelijke

uitgave van Jacobus van Deventer". De kaart van Noord-Holland van

Herman AUertz (1608), heeft ook een dergelijke rand.^^

Welke kaart van Holland bedoeld wordt in Plantijns Archieven XXVII

(Debiteurs 1565-1569)^1 blijft een vraag. In Plantijns rekeningen komt

namelijk voor Cornelius de Horen, kopersnijder, die op 4 mei 1567 in eens

100 kaarten van Holland levert. Deze worden voor 3'/2 stuiver per stuk

verkocht. Op 7 jan. 1569 ontving Cornelius 15 gulden en SVi stuiver per

stuk van deze verkoop. Is deze Cornelius de Horen de graveur van een

andere kaart van Holland? Heeft Niermeyer de letters C.D.H, terecht met

Cornells de Hooghe ingevuld? Zolang er geen verdere gegevens ter be-

schikking staan over Cornelius de Horen, dan alleen de vermelding in

Plantijns rekeningen, valt er moeilijk een uitspraak te doen.

345

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen