Wetenschap en rekenschap - pagina 266

J L E V E R / L VLIJM

de toenmalige situatie in de wereld. „Somber tuurt de mensheid bij het scheiden

dezer eeuw op de toenemende overmacht van materialistische neiging, van be-

luslheid op zingenot, van hartstocht naar geldmacht, en van gewelddadige drift

naar materiële expansion"!^ Hij wijst op de imperialistische oorlog van Engeland

in Zuid-Afrika: „To fight everybody and to take everything' is de boze trek, die al

meer het eens op recht zo tukke Engelse volk gaat bekoren".' „Het eens zo nobele

Amerika drijft thans zelf op de Philippijnen het ruwe, wrede spel, waarom het

Spanje op Cuba te lijf ging. Hele volken worden in het militaire pak gestoken, en

de vrucht van hun vlijt goeddeels opgeteerd in geduchte batterijen van Maxims en

nog geduchter pantserkastelen. Kleine staten als Nederland ontwaren hoe de

waarborg voor hun onafhankelijk volksbestaan zienderogen wegslinkt. In Afrika

beschikt men met graden hemelsbreedte over ,sferen van invloed', een ,Hinter-

land', waarvoor op de beste kaarten de grens niet is aan te geven. In China pacht

men gehele wingewesten, gelijk men dusver slechts met huis en akker deed . . . In

Frankrijk . . . In Servië . .. Schier allerwegen gevoelt men en spreekt het uit, hoe de

parlementaire glorie tanen gaat, om voor nieuwe autocratie, zo niet voor een

nieuwe despotic, ruim baan te maken".''"

Voor deze wereld is het „nieuwe geloof' naar Kuyper's overtuiging desastreus:

„kon nu nog gezegd, dat het Evolutie-stelsel, althans in zijn beginsel, tegen deze

brutaliteit van de macht en tegen deze machtsusurpatie door stoffelijk geweld zich

aankantte, — maar juist hiervan is het omgekeerde waar. De Evolutie-leer zet door

haar struggle for life veeleer tot deze machtsusurpatie aan. Grondwet is haar dat uit

individualisering en door aanpassing het sterkere naast het zwakkere opkomt; dat

dit zwakke en dit sterke op leven en dood met elkaar worstelen; dat in die strijd het

sterke moet triomferen; en dat alleen in het spoor van deze overwinning door de

sterkere de weg loopt tot hogere ontwikkeling . . . Nietsche was daarom volkomen

consequent, toen hij Christus' heilige zin, om zich over het zwakke te ontfermen,

als principieel verkeerde moraal brandmerkte, en alle ,sterke geesten' opriep, om

zich tot gemeenschappelijke strijd tegen het miasma der zwakkeren te verenigen.

Zijn ,Uebermensch' is niets dan de lijnrechte consequentie, die van de Moneren tot

de Protisten, van de Protisten tot de voleinde kerncel, en van deze phylogenetisch

tot plant en dier en mens opklimt; maar die dan ook juist deswege, bij de nu nog zo

lage mens niet staan kan blijven, maar het proces doorzettend, dank zij nieuwe

struggle for life van die lage mens tot de ,Uebermensch', en straks tot nóg hoger

wezensvorm moet doordringen. Het is diezelfde strijd die, van het sociale op het

nationale leven overgebracht, de sterkere volkeren opzweept, om aan het lagere

bestaan der kleinere en dies zwakkere volkeren een einde te maken. En waar, naar

de Evolutie-leer wil, hierbij geen hoger doel theologisch leiden mag, noch orga-

nische wet magmeespreken,maarde aanstoot voor alle levensbeweging uit bloot che-

mische werkingen opkomt, kan het niet anders, of het bezit van stoffelijke macht

moet ten slotte de doorslag geven, en in de zin van de personen, van de groepen

van personen, en van staten, alle hoger leven ondergeschikt maken aan het ver-

werven van wat in die materiële kamp de kans op overwinning verhoogt."'""

262

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen