Wetenschap en rekenschap - pagina 367

DE VRIJE UNIVERSITEIT EN DE G E S C H I E D W E T E N S C H A P P E N

geen posten aan de universiteit bezet Groen van Prinsterer, J C de Jonge, Bak-

huizen van den Brink Niet toevallig ook dat de genoemden alle drie in archief-

kringen verkeerden Halverwege de negentiende eeuw leek het volstrekt niet

uitgesloten dat Den Haag met zijn Algemeen Rijksarchief en Koninklijk Huisar-

chief het centrum zou worden voor het historisch onderzoek De universiteiten

hadden sinds het verscheiden van Adriaan Kluit niet meer een historicus van de

eerste rang achter de katheders geroepen, althans met binnen de faculteit der

letteren en wijsbegeerte Wij kunnen daarom zeggen dat de komst van Fruin een

nieuw tijdvak inluidde Sindsdien ging men van de hoogleraren meer en meer

verlangen dat ze zich waar zouden maken als geschiedvorsers en geschiedschrij-

vers Dat konden ze ook De nieuwe generatie van historici, die de school van

Fruin doorlopen hadden, bleek voor deze taak berekend Het waren vooral Fruins

leerlingen, P L Muller en S Muller Fzn voorop, gevolgd door P J Blok, Th

Bussemaker, H T Colenbrander, en als laatste in de rij N Japikse Maar de geest

van Fruin had de geschiedwetenschap zo doortrokken, dat ook niet-Leidenaren

als G W Kernkamp en H Brugmans te werk gingen op dezelfde manier

Voor het eigenaardige en gemeenschappelijke van deze groep kunnen wij na-

tuurlijk in de eerste plaats verwijzen naar het grote voorbeeld Fruin Dat deed ook

hun hoofdrepresentant Blok in een overzichtsartikel van 1924 Fruins onpartij-

digheid, kritische zin en literair talent werden de normen voor de Nederlandse

geschiedschrijving ' Dat geeft precies aan wat men toen en ook thans nog in Fruin

bewonderde Het bevestigt echter tevens dat grote historici minder school maken

door de kwaliteit van hun methode dan door het gehalte van de leerlingen die ze

weten aan te trekken Bloks drie punten leveren immers niet een toepasbaar

recept lees kritisch de bronnen, doe alle partijen recht, en schrijf een verslag van

uw onderzoek in goede stijl De methode-Fruin naar het model van Blok doet een

beroep op gezond verstand, innerlijke beschaving en esthetisch gevoel Ze vereist

goede aanleg en hoog niveau van cultuur Kortom, ze is er op gericht de voor-

waarden te scheppen die kunnen leiden tot het optreden van een tweede Fruin

Enerzijds mag men deze mannen zulk volgen van de meester hoog aanrekenen Ze

willen een product brengen van kwaliteit, en ze verlangen dat een historicus meer

zal zijn dan een kamergeleerde die uitsluitend schrijft voor zijn vakgenoten

Anderzijds moest de kans wel klein blijven dat van de typische Fruin-leerlingen

een innoverende werking zou uitgaan Hun boeken waren nooit slecht, maar laten

te dikwijls bij ons de indruk achter dat ze ook twintig jaar eerder of later hadden

kunnen ontstaan

Toch IS er over hun werk meer te zeggen dan dat het zich spiegelde aan Fruin

Romein heeft het verschil tussen Fruin en zijn leerlingen hierin gezocht, dat Fruin

nog als kenner van de geschiedenis kon gelden „practisch zonder gebruik van

ander materiaal dan het reeds gedrukte en practisch zonder andere hulp dan zijn

eigen ijver en scherpzinnigheid" Blok daarentegen liet in heel Europa naar ar-

chivalia speuren Zo ontstonden veel omvangrijker publicaties, die op grote mas-

sa's archiefgegevens steunden ^ Het is waar dat Fruins leerlingen dikke boeken

361

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen