Een vrije universiteitsbibliotheek - pagina 381

schreef voor 1780 reeds te Nagasaki een rekenboek waarin differentiaal en

integraal berekeningen voorkwamen.^'^

Naast de Nederlandkunde te Nagasaki ontstond in de 18de eeuw de Edo

Rangaku, de Nederlandkunde te Jedo. Deze beweging kon alleen ontstaan

nadat men onderscheid ging maken tussen geloof en wetenschap. De

Nederlandkunde te Nagasaki was een gevolg van de taaistudie, die voor de

handel nodig was. In Jedo was men geïnteresseerd in de wetenschap van

het Westen onder voorwaarde dat het christendom daarmee niet binnen

gehaald werd. Het merkwaardige is dat we gelijktijdig in Europa en Japan

de scheiding zien optreden tussen geloof en wetenschap. Aan deze Ver-

lichting geeft in Japan de hoftolk Arai Hakuseki (1657-1725) uitdrukking

door zijn stelling dat de westerse wetenschap los van het christendom

bestudeerd kan worden. Van Europa kan men volgens hem wel over de

concrete werkelijkheid belangrijke zaken leren, ook al blijven de Euro-

peanen inzake de religie ver beneden de maat van Confucius.^^ Japan is

geïnteresseerd in het rationalisme, empirisme en positivisme en in de

wetenschap als een zelfstandige tak van werkzaamheid, niet ondergeschikt

aan politiek, godsdienst, of ethiek.^^

Deze geest der Verlichting maakte in Japan het ontstaan van de Edo

Rangaku mogelijk. Maar het ontstaan ervan zelf was te danken aan het

practische nut ervan. Als regeren vooruitzien is, heeft een regering om te

beginnen behoefte aan een goede kalender. Vandaar dat ook shogun

Yoshimune (1684-1751), die van 1716 tot 1745 shogun was, interesse voor

astronomie had. DehofastronoomNakane Genkei (1662-1733) zou hem in

dit verband gezegd hebben:

„Vanwege het verbod op het Christendom wordt in Japan elk boek waarin iets over het

katholicisme voorkomt of dat door de jesuïet Matteo Ricci is geschreven, te Nagasaki

verbrand. Daarom beschikken we over vrijwel geen enkel boek om de kalender te bestu-

deren. Indien u werkelijk deze tak van wetenschap beoefend wilt zien. verzoek ik u het

verbod op de buitenlandse boeken op te heffen".2'

De opheffing van het boekenverbod in 1720 had met name betrekking

op de in China verschenen wiskundige en astronomische boeken van de

Jezuïet Matteo Ricci, die omstreeks 1600 waren gepubliceerd.^* Het gevolg

ervan is echter dat ook de invoer van Nederlandse instrumenten en daarna

van Nederlandse boeken pas na 1720 en zeer geleidelijk op gang komt.^^ In

de 18e eeuw ligt daarbij de nadruk op woordenboeken en geneeskundige

werken. Onze kennis van de betekenis van het Nederlandse boek voor de

Japanse cultuur in de 18e eeuw is nog zeer fragmentarisch, maar het sterke

accent op deze twee boekensoorten is duidelijk.

Het oudste Nederlandse boek in Japan dat na het jaar 1720 werd gedrukt

is L. Meyer Woordenschat, verdeelt in I - Bastaardtwoorden, II - Konst-

woorden, III - Verouderde woorden. Amsterdam, 3 delen, 8ste druk 1720.

Ook de uitgave Amsterdam 1698, de 10de druk van 1747 en de uitgave

Dordrecht 1805 blijken in Japan aanwezig.

365

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen