Een vrije universiteitsbibliotheek - pagina 262

die zijn naam ook wel verlatijnste tot Pelegromius. Voordat Pelgrom zijn

intrede deed in Baseldonk, volgde hij de lessen aan de grote en vermaarde

Latijnse school in Den Bosch, die niet weinig heeft bijgedragen aan de

doorwerking van de renaissancistisch-humanistische geest in de Neder-

landse cultuur.''* Zijn belangrijkste leraar daar was Georgius Macropedius

( ± 1486-1558), die was ingetreden bij de Bossche Fraters, en daarna leraar

werd in Den Bosch, Luik en Utrecht. Van ongeveer 1510 tot 1524 doceerde

Macropedius in Den Bosch Latijn, Grieks en Hebreeuws, en in dezelfde

jaren begon hij al bekendheid te krijgen als schrijver van Latijnse school-

drama's {Asotus, ± 1510; Rebelles, 1515, enz.). Daarnaast schreef hij een

aantal leerboekjes voor de Latijnse school.

We weten niet of Pelgrom na de Latijnse school nog een universiteit

heeft bezocht, en ook het jaar van zijn intrede in het klooster is niet bekend.

Indien zijn keuze voor een kloosterbestaan samenviel met het bereiken van

de volwassenheid, dan was dat omstreeks 1527, maar het kan ook enkele

jaren later zijn geweest. Op de volgens anciënniteit ingedeelde kledingtabel

voor 1538, de oudste die we bezitten, is Pelgroms naam opgenomen na die

van elf oudere geestelijken. Daaronder staan slechts de namen van drie

jongere broeders. Desondanks stond Pelgrom toen in het klooster in hoog

aanzien, want bij de aanwijzing van een nieuwe prior na het overlijden van

Jacobus Donck in 1539 gaf men aan hem de voorkeur boven de elf oudere

broeders.

In november 1537 kwam er bij de Bossche drukker Gerard van der

Hatart een Latijns schoolboek van de pers, Synonymorum sylva, in usum

eorum qui compositioni student epistolarum congesta, geschreven door Si-

mon Pelgrom.^^ Blijkens het voorwoord gaf de auteur in zijn klooster

Latijnse lessen. Op verzoek van de kanunniken van de St. Jan bewerkte hij

zijn leerstof ten dienste van het onderwijs aan de Latijnse school. Het

dientengevolge gedrukte boek bevat volgens de titel, met een toespeling op

een Latijnse benaming voor 's-Hertogenbosch (Silva-Ducis), „een woud

van synoniemen, bijeengebracht ten dienste van hen die zich toeleggen op

het opstellen van brieven". De inhoud bestaat uit alfabetisch gerangschikte

Nederlandse woorden en uitdrukkingen, met daarachter een wisselend

aantal Latijnse en soms ook Griekse equivalenten. De tekst sluit goed aan

bij de alledaagse werkelijkheid en vestigt beslist niet de indruk dat de

lessen van Pelgrom saai geweest zijn. De Bossche arts en humanist Domi-

nicus Schenckels (Sylvius) werkte aan deze uitgave mee met een Latijns

versje dat op de titelpagina werd afgedrukt. Dat de Syha goed is ontvan-

gen, blijkt uit de herdrukken: Antwerpen 1541, 1542; 's-Hertogenbosch

1546, 1548; Antwerpen 1555, 1563, 1577;^^ en in de zeventiende eeuw nog

Amsterdam 1615, 1635. In 1580 verscheen er zelfs een Engelse bewerking,

waarvan de jongste herdruk in 1663 het licht zag.^^ Omdat dit boek van

Pelgrom één van de bronnen is van het bekende woordenboek van Cor-

nells Kiliaan, heeft het ook nu nog wetenschappelijke betekenis.^*

Pelgrom heeft zijn boek voor de herdruk van 1546 grondig herzien en

246

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen