Wetenschap en rekenschap - pagina 453

SOCIOLOGIE, N E D E R L A N D EN DE VRIJE UNIVERSITEIT

Gelouterd ziet men trouwens toch telkens oude ideeën terugkomen, vaak verpakt

in een nieuwe terminologie. Zo is bij voorbeeld de gedachte dat psychische stoor-

nissen veroorzaakt worden door gestoorde chemische en biotische processen in het

lichaam lange tijd door vrijwel iedereen verlaten en de daarbij behorende thera-

pieën vervangen door de psychoanalyse, maar de hypothese is de laatste jaren

mutatis mutandis weer in opkomst.

In een latere periode kregen figuren als Emile Durkheim (1858-1917), Georg

Simmel (1858-1918), George Herbert Mead (1863-1931), Karl Mannheim

(1893-1947) en vooral Max Weber (1864-1920) grote invloed. Over sommigen

moet nog iets gezegd worden, vooral ook omdat zij nog steeds een belangrijke

invloed hebben op de moderne sociologiebeoefening. Goddijn meent dat Durk-

heim de grondlegger is geweest van de empirische sociologie. „Hij was niet alleen

een grootmeester van de dialectische methode, maar een belangrijke bron van

theorievorming. Moderne stromingen als het functionalisme (R.K. Merton), het

structureel-functionalisme (Talcott Parsons), de dieptesociologie (George Gur-

vitch), het structuralisme (Claude Lévy-Strauss) en het symbolisch interactionisme

(G.H. Mead) vinden bij Durkheim hun aanvang, terwijl na de tweede wereldoor-

log ook de maatschappij-kritische strekkingen van zijn werk onderkend werden".''

In zijn streven wat te willen hervormen aan de huidige samenleving heeft Mann-

heim grote indruk gemaakt op zijn generatie. Hij volgde de colleges van Simmel en

Weber en spiegelde zich in zijn opvattingen aan de communist Béla Kun en diens

revolutie in Mannheims geboortestad Boedapest, welke revolutie mede geleid

werd door een invloedrijke intellectuele elite: hij wilde daarom utopie en weten-

schap met elkaar verbinden; sinds zijn tijd is dan ook de verwetenschappelijking

van de samenleving snel voortgeschreden, schrijft P. Thoenes. Hij gaf felle kritiek

op de liberale samenleving en stond een ver gaande planning ervan onder leiding

van een intellectuele elite voor. Er is een revival van Mannheim aan de gang nu de

vraag zich telkens voordoet of wij met de geplande verzorgingsstaat wel op de

goede weg zijn; daarbij komen de categorieën van Mannheim zeer goed te pas.^

G.H. Mead, de grondlegger van het symbolisch interactionisme dat de sociologie

weer tot menselijke proporties terugbracht door die mens in zijn interactie met een

of enkele medemensen te observeren, of — liever — zijn symbolen (taal, gebaar,

mimiek), waarop de ander anticipeert. Hierop heeft de fenomenologische socio-

logie grote invloed gehad.' Voor deze kleinschalige observatie hebben ook de

sociaal-psychologen altijd veel belangstelling gehad.

Boven alles steekt de reus M. Weber uit. Teilegen begint zijn biografie met de

woorden: „Als de sociologie een heilige heeft, dan is het Max Weber. Het is bijna

een ongeschreven regel geworden bij alle kritiek toch met een enigszins onderda-

nig ontzag over hem te schrijven.'" En De Valk begint met de volgende woorden:

„Meer dan een halve eeuw is voorbijgegaan sedert Max Weber in 1920 stierf en

toch kan men zonder overdrijving zeggen dat hij een actueel denker is. Actueel in

de zin dat de meeste van zijn geschriften nog niets van hun betekenis verloren

hebben. Actueel echter ook in de zin dat hij een omstreden persoon is die tot

447

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen