Wetenschap en rekenschap - pagina 401

DE VRIJE UNIVERSITEIT EN DE G E S C H I E D W E T E N S C H A P P E N

voorbereiding op zijn latere werk'' Ik help het de opstellers van de wet op de

universitaire bestuursinrichting wensen, maar ik weet ook dat elke winkel failliet

gaat als de klanten de pnjs van de artikelen mogen bepalen, hoeveel belang ze ook

hebben bij goede kwaliteit Kwalitatieve achteruitgang van het hoger onderwijs

lijkt mij dan ook onvermijdelijk, en een ramp voor de wetenschap behoeft dat niet

te zijn In de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden boden de universitei-

ten ook slecht onderwijs aan, maar het belette hen niet bekwame geleerden op te

kweken Alleen moesten die dan wel aan zichzelf aanzienlijk hogere eisen stellen

dan de academiën bij de examens plachten te doen

Deze hogescholen van de zeventiende en achttiende eeuw stonden op de basis van

de christelijke gereformeerde religie Ze streefden dus ten naaste bij hetzelfde doel

na als de Vrije Universiteit, al brachten ze dat op andere wijze onder woorden De

Leidse stichtingsacte" spreekt van „goede institutie, leringe ende stichtinge des

jeugts en de oefeninge derselver in scientien ende vrije konsten" Veel drukte

maakte ze er niet over Theorieën over zin en doel van christelijke wetenschap

konden pas tot bloei komen, toen de achttiende eeuw een alternatieve, met-chns-

telijke wetenschap ging ontwikkelen De nieuwe studiën richtten zich enkel op de

kennis van de mens en zijn wereld Heel interessant, maar waar was het goed voor''

De verlichte wetenschap rechtvaardigde zich door telkens te beklemtonen, dat ze

dienstig kon zijn aan de verbetering van mens en maatschappij Haar doel werd de

bevordering van menselijk geluk en menselijke waardigheid ^'' Die invloed werkt

tot op heden door, even goed bij christelijke geleerden ook zij raken moeilijk los

van de gedachte, dat hun bezigheden een praktisch en toepasbaar nut moeten

hebben terwille van het menselijk geluk Te weinig laten zij voor de wetenschap

gelden, wat Rookmaaker gezegd heeft van de kunst „art needs no justification

The mistake of many art theorists (and not only of christian ones) is to try to give

art a meaning or a sense by showing that it „does something" So art must open

people's eyes or serve as a decoration, or prophesy, or praise, or have a social

function, or express a particular philosophy Art needs no such excuse It has its

own meaning that does not need to be explained, just as man himself does, or the

existence of a particular bird or flower or mountain or sea or star These all have

meaning because God has made them Their meaning is that they have been

created by God and are sustained by Him" ^'

Het recht wetenschap te beoefenen, ook geschiedwetenschap, wordt niet begrensd

door de mogelijkheden van haar toepassing Zulks betekent natuurlijk niet, dat die

toepassingen niet bestaan of niet bevorderd mogen worden Hebben historici

voeling met de maatschappij, dan zien ze ook wel hoe ze hun wetenschap in een

gegeven tijd het beste nuttig kunnen maken Lange tijd is het een van de belang-

rijkste doelstellingen van de geschiedschrijving geweest, dat ze het nationaal

gevoel moest opwekken en versterken We hebben gezien dat het daar ook de

Kuypenanen om ging het aankweken van een calvinistisch nationaal besef De in

1918 ingestelde leerstoelen moesten dienen om de nationale betekenis van het

calvinisme beter te doen uitkomen Vooral Goslinga's werk getuigt daarvan, in zijn

395

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen