Wetenschap en rekenschap - pagina 539

H O N D E R D JAAR F I L O S O F I E AAN DE VRIJE UNIVERSITEIT

van de onherboren mens, die zich ongelovig afwendt van God en deze wereld

„normaal" acht Anderzijds is er een wetenschapsbeoefening vanuit het wederge-

boren bewustzijn van de christen, die zich gelovig richt op God en Zijn openba-

ring en op grond hiervan de wereld door de zonde geschonden, onverlost en

„abnormaal" acht Het „normalisme" en het „abnormalisme" zijn beide alles

omvattende denksystemen, „twee absolute vormen van wetenschap, die beide heel

het veld van menselijke kennis bestrijken" en die beide door geloof gevoed wor-

den Aldus Kuypers beroemde Stone-lezingen over het Calvinisme De leer van de

antithese leidt zodoende tot een wetenschapsbeschouwing die ervan uitgaat dat

aan elk wetenschappelijk stelsel een religieus parti-pris ten grondslag ligt

(HC 124 sqq)

Kuypers beschouwingen zijn echter weinig consistent „Dit betekent natuurlijk

met, dat er niet een lager terrein van wetenschap is, dat buiten deze tegenstelling

omgaat", zo zegt hij elders In zulk verband heet het dan, dat slechts op het terrein

van de,,hogere wetenschap" de wijsheid van de wereld staat tegenover de wijsheid

van God en dat er een gemeenschappelijk onderzoeksveld is op lager niveau

Kortom, de scholastieke tegenstelling tussen lager en hoger, tussen het alge-

meen-menselijke en het typisch christelijke en daarmee de macht van de traditie

dringt zich bij allerlei gelegenheden weer aan Kuyper op Dan wijkt de antithe-

se-leer voor een synthetische werkehjkheidsbeschouwing In de volgende para-

grafen zal dit nader worden aangetoond "

Scheppingsordeningen en soevereiniteit in eigen kring

Een eerste filosofische bouwsteen, door Kuyper aangedragen en door hem „een

grondbeginsel" of zelfs „het fundamentele leerstuk" van het calvinisme genoemd,

IS de door hem uitgewerkte leer van de soevereiniteit van God over al het gescha-

pene (HC 70, CO 51) Het is God die als Heer van heel zijn schepping zijn wil en

wet heeft opgelegd aan alle schepselen, ook aan de mens in allerlei levensverband

Dus rust heel de natuurlijke, ook heel de menselijke werkelijkheid, in een godde-

hjke scheppingsorde Het is deze scheppingsorde die zijns inziens als de grond, de

maat de norm of de levenswet van al het geschapene erkend moet worden,

uitdrukking als ze is van Gods soevereine wil

Ook de menselijk samenleving met al haar gezagsstructuren ziet Kuyper in Gods

„scheppingsordeningen" gefundeerd „Mij is gegeven alle macht in hemel en op

aarde", zo heeft Christus na Zijn opstanding gezegd (Math 28 18) God heeft met

andere woorden zijn soeverein gezag als Schepper en onderhouder in al zijn

volheid gelegd in de handen van de verhoogde Christus Niet uit de mens, maar uit

Hem is alle gezag Het gezag in de verbanden van kerk, staat en maatschappij ziet

Kuyper dan ook als een afgeleid gezag, uitgeoefend „bij de gratie Gods"

Deze soeverein^teitsidee en gezagsopvatting betekende voor Kuyper als zodanig

allerminst een sanctionering van macht, laat staan van machtsmisbruik Anders

533

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen