Wetenschap en rekenschap - pagina 534

Hoofdstuk XV

HONDERD JAAR FILOSOFIE AAN DE

VRIJE UNIVERSITEIT

J. Klapwijk

INLEIDING

De Vrije Universiteit heeft zich vanaf de oprichting in 1880 duidelijk uitgesproken

over haar aard en opstelling. Ze presenteerde zich als een christelijke universiteit

en heeft als zodanig „vrij" willen zijn in de zin van niet-gebonden aan kerkelijke

voogdij of staatkundige controle. Terzelfder tijd beleed ze haar binding aan het

Woord van God en dientengevolge heeft ze de wetenschap willen beoefenen in

bijbels licht, hierbij uitgaande van wat men de gereformeerde of calvinistische

beginselen placht te noemen. Van deze vooringenomenheid heeft ze te pas en te

onpas getuigenis afgelegd en dat voor het front van een geleerde wereld die met

name aan het eind van de 19e eeuw nog zwoer bij de zelfgenoegzaamheid van de

theoretische rede en daarom ook heilig geloofde in de neutraliteit en algemene

geldigheid van de wetenschap.

Het is duidelijk dat de V.U., gegeven haar uitgangsstelling, van meetaf was aan-

gewezen op de wijsbegeerte. In negatieve zin zag ze zich gedwongen tot een

filosofische kritiek op het gangbare wetenschapsideaal en op de kern ervan: de

autonoom geachte rede. In positieve zin zag ze zich geroepen tot wijsgerige be-

zinning op het verband tussen geloof en rede, op de strekking van Gods openba-

ring in de natuur en in de Schrift, op de reikwijdte van de (calvinistische) refor-

matie met betrekking tot de wetenschappen, op de samenhang van theologie en

andere wetenschappen, op de onderstellingen van alle theorie, op de aard en

verantwoordelijkheid van de universiteit, op de competentiegrenzen van de ver-

schillende samenlevingsverbanden en wat dies meer zij. Geconstateerd kan wor-

den, dat deze filosofische reflectie ook metterdaad in de vorm van beginselenleer,

inleidingsvragen, encyclopedie, prolegomena enzovoort de wetenschappelijke

oraties en het curriculum aan de jonge universiteit gestempeld heeft.

Hiermee is niet gezegd, dat de wijsbegeerte altijd een gunstige invloed heeft gehad

op de voortgang van het wetenschappelijk onderzoek aan de universiteit. Het

filosoferen bij het licht van de Heilige Schrift is een roeping, geen garantie tegen

dwaling. Tastend en struikelend is de filosofie aan de V.U. een honderd jaar lang

haar weg gegaan en ze zal de verschillende vakdisciplines meer dan eens voor de

voeten hebben gelopen. Ook aan een christelijke universiteit heeft de wijsbegeerte

528

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen