Wetenschap en rekenschap - pagina 415

E C O N O M I E OP WEG

reproduceerbare goederen verankerd is in de kosten om het betreffende goed

voort te brengen De prijs van een artikel in een bepaalde situatie op de markt kan

weliswaar tijdelijk afwijken van de produktiekosten, maar m het economisch

proces is er een natuurlijke beweging naar het evenwichtsniveau, dat is het niveau

waarop de prijs gelijk is aan de kosten De marktprijs beweegt zich rondom het

niveau van de zogenaamde natuurlijke prijs^

In een primitieve samenleving is de arbeid het enige kostenbestanddeel en wordt

de hoeveelheid noodzakelijke arbeid als maatstaf voor de ruilwaarde van de

goederen genomen

Naarmate de samenleving zich ontwikkelt — doordat er kapitaal wordt gevormd

kunnen produktie-omwegen worden ingeslagen — moet de zgn primitieve waar-

deleer aldus Smith, worden uitgebreid tot een produktiekostentheone Er moet

derhalve naast het loon ook interest en grondrente worden gerekend'

Ricardo en Marx hebben afstand genomen van deze produktiekostentheone en

hebben de objectieve waardeleer gegoten in de vorm van een arbeidswaardeleer

Volgens deze leer is de waarde van een goed afhankelijk van „the relative quantity

of labour which is necessary for its production, and not on the greater or less

compensation which is paid for that labour"*

Voor de ontwikkelde samenleving formuleert de arbeidswaardeleer het beginsel

dat niet „only the labour applied immediately to commodities affect their value,

but the labour also which is bestowed in the implements, tools, and buildings, with

which such labour is assisted"'

In deze gedachtengang kunnen de prijzen van willekeurig reproduceerbare goe-

deren op een bepaald moment wel afwijken van de zogenaamde arbeidswaarden

De arbeidswaardeleer houdt echter meer in De kern van deze leer is dat er binnen

het kader van de bestudering van de bewegingswetten van de samenleving, een

uitspraak wordt gedaan over de uiteindelijke determinanten van de waarde van

willekeurig reproduceerbare goederen

De engelse marxistische econoom Ronald Meek heeft eens opgemerkt dat de

keuze van de waardeleer meer inhoudt dan een keuze tussen kosten en nut of

tussen arbeid en schaarste In de waardeleer die door een economist of liever door

de denkgemeenschap van economisten in een bepaalde periode wordt aangehan-

gen, komt naar voren „the basic attitude which he is going to adopt towards the

phenomena he seeks to analyse and the problems he seeks to solve" Achter de

aangehangen waardeleer ligt de maatschappelijke visie van de onderzoeker ver-

borgen'"

Het meest uitgesproken vindt men dit uitgedrukt in de door Marx geformuleerde

arbeidswaardeleer" Deze leer zegt dat de ruilwaarde van de goederen bepaald

wordt door de maatschappelijke noodzakelijke uren arbeid De waarde is altijd

arbeidswaarde Marx maakt een onderscheid tussen arbeid en arbeidskracht en bij

de verklaring van de waarde van de goederen gaat de theorie uit van het historisch

gegeven dat de arbeider niet zijn arbeid maar zijn arbeidskracht verkoopt

In de arbeidswaardeleer komt de visie van Marx op de kapitahstische samenleving

409

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen