Wetenschap en rekenschap - pagina 573

H O N D E R D JAAR FILOSOFIE AAN DE VRIJE UNIVERSITEIT

1920), gewoon hoogleraar te Leiden, in 1963 tevens benoemd werd tot buitenge-

woon hoogleraar aan de V U , ontving hij de leeropdracht kentheorie en weten-

schapsleer en de geschiedenis van beide De eerste jaren van zijn optreden aan

deze universiteit het hij vooral van zich horen in wijsgerige tweegesprekken met

Dooyeweerd, gesprekken van hoog niveau, door velen gevolgd

Het curieuze van Van Peursens positie is wel, dat hij zich profileert als chris-

ten-wijsgeer, reeds om deze reden blijk geeft van affiniteit met een denker als

Dooyeweerd, desondanks op aangelegen punten de wijsbegeerte der wetsidee

afwijst en dientengevolge ook in velerlei opzicht afwijzend blijkt te staan

tegenover het kuypenaanse concept van christelijke wetenschap, zoals wij dat

tevoren leerden kennen Van Peursens kritiek op de wijsbegeerte der wetsidee is m

een knappe maar toegeknepen vorm neergelegd in zijn artikel ,Enkele cntische

vragen in margine bij A New Critique oj Theoietical Thought ^*

De verschillende opvattingen tussen Dooyeweerd en Van Peursen zijn moeilijk

onder een grondnoemer te brengen Toch zijn ze met van belang ontbloot, omdat

ze, zoals gezegd, allerlei denkbeelden betreffen die sedert Kuyper richtinggevend

zijn geweest voor de wijsgerige ontwikkeling aan de V U En dan denk ik in de

eerste plaats aan Kuypers leer van Gods soevereiniteit en zijn scheppingsordi-

nantien, vervolgens ook aan zijn leer van de religieuze antithese en de gemene

gratie

Wat het eerste punt betreft, heeft Dooyweerd steeds gewezen op het christe-

lijk-religieuze grondmotief nader op het hierin vervatte scheppingsmotief als

grondslag van zijn filosofie Dit scheppingsmotief zou ons heel de wereld doen

verstaan als een scheppingsorcfe, waarin alles aan Gods soevereine wil en wet

subject (onderworpen) is, ook daar waar (in het mensenleven) Gods wetten wor-

den overtreden Om deze reden meent Dooyeweerd ten aanzien van de geschapen

kosmos te mogen uitgaan van „wetmatige standen van zaken" Met deze gestruc-

tureerde standen van zaken worden wijsbegeerte en wetenschap zijns inziens

onophoudelijk geconfronteerd

Van Peursen betwijfelt van zijn kant de kenbaarheid, ja het bestaan van zulke

structurele en feitelijke standen van zaken Er kan zijns inziens over de wereld

waarin wij leven, slechts gesproken worden in haar betrokkenheid op de mens

Naakte feiten, objectieve standen van zaken zijn er met Het is de mens die de

zogenaamde objectieve feiten vat door ze te interpreteren, die de wereld kent door

haar telkens opnieuw zin en betekenis te verlenen die niet weet van een stand,

slechts van een gang van zaken

Uiteraard is het bovenstaande niet meer dan een eerste terreinafbakening Beider

positie ligt in feite veel gecompliceerder Om te beginnen is het allerminst

Dooyeweerds bedoeling de wereld als een gesloten, zelfgenoegzame orde te be-

schouwen Integendeel, reeds eerder zagen wij, dat hij de wereld wil verstaan als

een ervaringswerkelijkheid, die betrokken is op de ervanngsmogelijkheden van de

mens Van hem is ook de monumentale stelling „de zin is het zijn van alle

creatiiurlijk zijnde" (WdWI 6), hetgeen hierop neerkomt, dat de kosmos niet meer

567

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen