Wetenschap en rekenschap - pagina 485

SOCIOLOGIE, N E D E R L A N D EN DE VRIJE UNIVERSITEIT

het overlaten van de arbeid aan de anderen (Schelsky): daarvoor is wel, nodig

dat men de effecten van handelingen nagaat niet maar op één sociale structuur,

maar op alle waarop die maar effecten kunnen hebben en dat men daarvan de

netto balans opmaakt. Dat betekent dan wel dat oordelen zelden gemakkelijk

zullen zijn en zelden ongeclausuleerd ja of neen zullen luiden.

De elitaire houding van het zich onthouden van alles waaraan men de handen

vuil zou kunnen maken is ook eigenlijk meer een soort negatieve geënga-

geerdheid, die de underdogs en in het algemeen de zwakken in de samenleving

afstandelijk even „lief heeft" als destijds de ouderwetse antropologen de

„nobele wilden". Men vindt ze nog al eens onder de „nieuwe vrijgestelden", die

het vooral om de macht gaat." Wil de sociologie en willen de sociologen echt

iets betekenen in de samenleving van een struikelende verzorgingsstaat, van de

slachtoffers van naakte macht en bruut fysiek en verbaal geweld, dan zullen de

modieuze boeken een paar jaar ongelezen moeten blijven en zullen zij neen

moeten durven zeggen tegen het oppervlakkig aanhangen van allerlei wind van

leer. En — positief — het vraagt mensen die niet alleen kritisch op de maat-

schappij, maar vooral ook op zichzelf zijn. Pas dan kan de sociologie ook haar

ontmaskerende functie blijven vervullen, zodat ze b.v. naijver ook naijver

noemt en niet hunkering naar rechtvaardigheid.

5. Stellig heeft de sociologie een ontmaskerende functie gehad en zal zij die

blijven hebben, ook al zijn er vele uitgangspunten die elkaar schijnen uit te

sluiten, maar dogmatisme zou maken — zie ook hiervoor — dat men elkaar niet

meer zou verstaan. Dezelfde verschillen kunnen echter ook levendigheid in het

onderzoekbedrijf brengen. Niet in het minst wanneer uitkomsten van onder-

zoek echt verschillend zijn. Het zou de werkgelegenheid voor de sociale we-

tenschappers vergroten. Doordat zoveel zaken in onze samenleving omstreden

zijn, is er aanleiding zowel voor meningen-pro als meningen-contra hulp van

deskundig onderzoek te vragen, temeer aan de sociale wetenschappen gezien

haar pluriform karakter. Aan objectieve wetenschap gelooft wel niemand

meer: ook in de technische en natuurkundige en chemische wetenschappen

treedt expertise en contra-expertise op. Veel systematischer dan nu geschiedt

zou ook de sociologie te hulp kunnen worden geroepen voor expertise en

contraexpertise, mits zij zichzelf niet zou overschreeuwen en betrouwbaar zou

blijken.

6. Aansluitend bij diezelfde pluriformiteit mag opnieuw het vraagstuk van de

verhouding geloof en wetenschap, i.e. sociologie worden gesteld. Dit artikel

overziende kan men niet zeggen dat het in de loop der tijd intensief en met

vrucht aan de orde is gesteld. Dat komt onder andere doordat de sociologie tot

circa 1950 aan de Vrije Universiteit niet aan de orde is geweest. Maar ook

daarna is zij tekort geschoten. Wat er gebeurde was iets als sociale theologie,

resp. filosofie. Ik laat buiten beschouwing dat er wel aandacht is geweest voor

allerlei vraagstukken die te vangen zijn onder de titel godsdienstsociologie. We

kunnen er natuurlijk ook nog over klagen dat de Bijbel geen eenduidig mens-

479

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen