Wetenschap en rekenschap - pagina 69

H O N D E R D JAAR T H E O L O G I E AAN DE VRIJE UNIVERSITEIT

Kuyper maakte veel werk van zijn colleges. Hoewel hij de betekenis van het detail

niet miskende, streefde hij er in zijn onderricht vooral naar de grote lijnen te laten

zien. Gedurende de lange periode van zijn actieve diensttijd zijn relatief weinig

zelfstandige publicaties van zijn hand verschenen. In zijn inaugurele rede noemde

hij als het doel van zijn studie het schrijven van een kerkgeschiedenis van Neder-

land in gereformeerde geest.^ Dit doel werd niet bereikt. De rectorale oraties, die

hij uitgaf, munten uit door hun grondige documentatie en fraaie stijl. Ik wil hier

met name vermelden de oratie van 1903, waarin hij inspeelde op het door Frie-

drich Delitzsch ontketende debat over de relatie van Babel en Bijbel en die van

1910, waarin hij het zedelijk karakter der Reformatie handhaafde tegenover

Rooms-Katholieke auteurs".

Kuyper volgde zijn vader op als hoofdredacteur van „De Heraut" en tientallen

jaren publiceerde hij daarin zijn gedegen leaders, waarin hij allerlei voor het

kerkelijk leven relevante themata behandelde. Een goed deel van zijn energie en

kennis investeerde Kuyper in zijn perswerk, daarnaast in zijn kerkrechtelijke

adviezen en in het adviseurschap van de opeenvolgende generale synodes,

waarvoor hij tal van gedegen rapporten schreef. Kuyper als leermeester steeds

gerespecteerd, was als persoon moeilijk te doorgronden. Zijn houding tijdens de

tweede wereldoorlog gaf aanleiding tot gerechtvaardigde kritiek.

In 1902 volgde opnieuw uitbreiding van het docentencorps. De verwikkelingen in

de strijd om de opleiding, die ik in de vorige paragraaf vermeldde, hadden ten

gevolge, dat H.Bavinck en P.Biesterveld hun katheders in Kampen verwisselden

met leerstoelen aan de V.U. Bavinck (1854-1921) ging de leerstoel bezetten van

Kuyper, die in 1901 minister-president was geworden. In zijn onderwijs kon hij

voortbouwen op de in Kampen gelegde grondslag. Zijn in de IJsselstad geschreven

Dogmatiek laat zien over welk een enorme eruditie hij beschikte. Dit klassieke

werk vertoont de kenmerken, die ook in Amsterdam zijn dogmatisch onderricht

zouden typeren: zorgvuldige consultatie van Schrift en historie, diepgaande con-

frontatie met het eigentijdse denken en een voorname spiritualiteit.' In zijn Am-

sterdamse periode verplaatste zijn activiteit, althans op publicistisch gebied, zich

naar de filosofie, psychologie en paedagogiek. Hij ontwikkelde zich tot een expert

en autoriteit op het gebied van het onderwijs. Voorts hebben de vragen rondom de

evolutie van de maatschappij, de emancipatie van de vrouw en het in de jaren

1914-1918 acuut geworden oorlogsprobleem hem heftig geïntrigeerd. Het lid-

maatschap van de eerste kamer sloot geheel bij deze brede oriëntatie aan. Op zijn

colleges behandelde hij de vragen van de nieuwere theologie, waarbij hij veel

aandacht schonk aan de filosofie.'

Wat Bavinck in al zijn onderzoekingen en verkenningen als motief en doel voor

ogen stond, was — zoals de titel van zijn gebundelde Stone-lezingen uit 1908 het

uitdrukt — een wijsbegeerte der openbaring. De openbaring van God in schepping

en herschepping vormt naar zijn overtuiging het geheim èn het perspectief van het

leven van wereld en mens. Dit was voor hem een geloofsapriori, waardoor hij

65

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen