Wetenschap en rekenschap - pagina 55

H O N D E R D JAAR T H E O L O G I E AAN DE VRIJE UNIVERSITEIT

de openbanngsgedachten a h w nog ingebed zijn in en vermengd zijn met allerlei

door de toenmalige tijd en situatie bepaalde elementen De vakken, die zich

daarmee bezig houden, behoren tot de periferie van de theologie Maar de dog-

matiek distilleert uit het geheel van de Schrift, zoals ze concreet overgeleverd is, de

openbanngsgedachten in hun pure gestalte Zij verwerkt a h w de Schnftinhoud

tot de zuivere kennis Gods Daarom is zij het hart van de theologie en als zodanig

bepalend voor wat in een concentrische cirkel om dat hart heen ligt de (theolo-

gische) exegese, de practicale godgeleerdheid en de kerkhistorie — die vakken

derhalve, die relevant zijn voor de kerk en haar prediking Het is m i onmisken-

baar, dat in deze visie een intellectualistische opvatting van de openbaring naar

voren komt openbaring wordt als kennisoverdracht beschouwd

Wat voorts in Kuyper's rede treft is zijn onmiskenbaar verlangen de Bijbel als

Woord van God te eren Maar de zienswijze, die hij ten aanzien van de inspiratie

der Schrift huldigt, is zakelijk soms meer aanvechtbaar, dan men op grond van de

gloedvolle, bezwerende taal zou denken Zijn beschouwingen over een Bijbel, die

naar zijn inhoud en omvang a h w „gepraedestineerd" is en zijn uiteenzettingen

over de onfeilbaarheid als eigenschap van de oorspronkelijke handschriften — alle

fouten zijn z i op rekening van latere afschrijvers te stellen — ontspringen aan een

speculatief denken en zijn met afgeleid uit de Schrift zelf Zijn bewering, dat

onfeilbaarheid geen notariële precisie insluit, poogt twee onverzoenbare ge-

zichtspunten toch te verbinden, zoals Gunning scherp inzag "

In zijn recente grondige studie over de rede van 1881 in haar historische context

betoogt Augustijn terecht, dat Kuyper in zijn verlangen naar absolute zekerheid de

vragen, die het wetenschappelijk Bijbelonderzoek oproept, met aandurfde '*

Reeds aanstonds na de publicatie nep Kuyper's rede vele reacties op Gunning

protesteerde tegen Kuyper's weergave van het ethische gevoelen, waarbij hij

opmerkte, dat Kuyper als partijhoofd de dingen wel scheef moest zien " Deze

reactie verbaast niet gezien datgene wat zich reeds voordien tussen Gunning en

Kuyper had afgespeeld Zoals bekend was het tussen beide mannen tot een

openlijk conflict gekomen een van de meest dramatische uit de nederlandse

theologiegeschiedenis van de tweede helft der negentiende eeuw De breuk bleek

niet meer te helen Gunning had onoverkomelijke bezwaren tegen het optreden

van Kuyper als partijhoofd en kon zich absoluut niet verenigen met de wijze,

waarop deze — naar Gunning's overtuiging mede om de massa onder zijn beslag te

krijgen — zijn opvatting van de inspiratie in dejaren voor 1880 steeds meer tot een

waterdicht systeem uitbouwde ^

Belangrijk is uit latere tijd het oordeel van de groninger hoogleraar Isaac van Dijk,

een fijnzinnige representant van de tweede generatie der ethische theologen Van

Dijk citeert Hermann Gunkel, die in het voorwoord van zijn beroemde kommen-

taar op Genesis (1901) schreef „Wer sich Theologe nennt. muss die Religion

studieren, alles Uebrige muss ihm Nebensache sein Eine nur vorwiegend philo-

logische, archaologische oder „kritische" Behandlung des alten Testamentes ist

51

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen