Een vrije universiteitsbibliotheek - pagina 207

belang van de houding die hier in den strijd onzer dagen wordt aangeno­

men, waarop juist onze stichting grooten invloed zou kunnen uitoefenen en

waarvan zij dan wederkeerig goede vruchten zou plukken".*^ In Amster­

dam werd „den strijd onzer dagen" intensief beleefd, terwijl het hier

ingenomen standpunt bovendien een wijde uitstraling zou krijgen. Diè

ervaring, in de zo contrastrijke stad, bevorderde een noodconstructie van

groeperingen van verschillende pluimage.

De uitdrukking noodconstructie ontleen ik aan Roelink. Hij vraagt zich

af of het 19e eeuwse calvinisme, de Vereniging en de V.U. niet een nood­

dak voor groeperingen die gaandeweg eikaars verschillende pluimage on­

derkennen, is geweest.''^ Het is een vraag die m.i. positief beantwoord kan

worden. Nadat verschillende malen door interne geschillen de oprichting

van een interkerkelijke theologische opleiding is mislukt, slagen enkele

leidende figuren uit het kerkelijk en politiek leven in Amsterdam erin de

krachten te bundelen om een aanmerkelijk hoger ideaal — een universiteit,

vrij van kerk en staat — te verwezenlijken.** De interne geschillen worden

spoedig weer manifest, maar de bundeling der krachten heeft dan al tot het

ontstaan van de Vrije Universiteit geleid.

Het gereformeerde leven ligt niet zo duidelijk begrensd en apart

De twee mannen die uit het onpersoonlijke „enkele leidende figuren uit het

kerkelijk en politiek leven in Amsterdam" op de voorgrond treden, ds. Ph.

Hoedemaker en W. Hovy, zullen later hun inzet voor de Vereniging en

V.U. staken of inkrimpen. Z ij verpersoonlijken daarmede de twee typen

reacties die op interne onenigheid volgen — uittreden of voortzetting van

de steun, maar met reserve. Zij zijn het die 1879 naar Schotland reizen om

te vragen of de V.U. voor haar colleges van de Schotse Z endingskerk

gebruik mag maken.'*^ Maar slechts enkele jaren nadien zal Hoedemaker,

hoogleraar sinds de stichting, zich tegen de V.U. gaan keren.^ De Do­

leantiestrijd is begonnen. Een strijd die de beperking van de Vereniging en

V.U. tot dolerend en later tot kerkelijk gereformeerd in de hand werkt.^^

Veel later, direct na de tweede wereldoorlog, zal Hoedemaker weer een rol

binnen de V.U.­gemeenschap spelen, niet als persoon maar als symbool.

Dan, in het bevrijdingsjaar, houdt F.W. Grosheide een toespraak waarin

hij de enge horizont van veel Kuyper­volgelingen laakt: „Wij, ik bedoel

onze kring, hebben ons te weinig Nederlanders gevoeld.... Want nu komt

Hoedemaker,. . . , die met de confessioneele vereeniging. . . breken moest,

omdat ze in zijn oog partij, groep geworden was. . . . De oorlog heeft ons

aan onszelf ontdekt. Wij hebben ons. God zij er voor gedankt, Nederlan­

ders leeren voelen".''^

Voor W. Hovy geldt ook dat een te enge partijdigheid oorzaak van zijn

terugtreden is. In 1895 ontstaat een diepgaand geschil tussen A. Kuyper en

A.F. de Savornin Lohman. Ontdaan van alle persoonlijke geraaktheid, alle

politieke kittelachtigheid en kleinere twistpunten openbaart zich tussen

191

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen