Wetenschap en rekenschap - pagina 420

J G KNOL

— men waardeert huidige goederen hoger dan toekomstige goederen

— men is bereid om van deze voorkeur voor huidige goederen afstand te doen, dus

te sparen mits men daarvoor beloond wordt, dat is interest krijgt

— de producenten zijn bereid om aan de spaarders deze beloning te betalen

omdat ZIJ daar voordeel in zien

— de producenten zijn in staat om deze interest te betalen omdat de omwegpro-

duktie een waardeoverschot oplevert

Men kan de betekenis van het werk van Bohm niet ten volle waarderen als men

hem niet als een volbloed marginalist ziet Zoals reeds eerder is opgemerkt, is een

marginalist iemand die de economische wetenschap opvat als een wetenschap van

keuzehandelingen Men is op zoek naar een generale theorie van het economisch

gebeuren zoals dat voortvloeit uit de beslissingen van economische subjecten

Zeer fraai komt dit bij Bohm naar voren bij zijn analyse van het verschijnsel van de

meerwaarde Als men deze vergelijkt met de analyse van Karl Marx blijkt het

volgende Bij Marx ontstaat de meerwaarde door de arbeid De arbeid is bron van

waarde Het loon dat de arbeiders ontvangen is minder dan de waarde die zij

produceren In een kapitalistische maatschappij incasseren de kapitalisten deze

meerwaarde en dit surplus wordt verdeeld over grondrente, interest en winst De

interest heeft alles te maken met de kapitalistische produktieverhoudingen en is

daarmede principieel een bestanddeel van de meerwaarde

BIJ Bohm is er ook een surplus, de omwegproduktie levert meerwaarde op, waaruit

de interest kan worden betaald

Maar deze interest volgt niet uit een bepaalde constellatie van produktieverhou-

dingen Interest is als verschijnsel te verklaren uit zowel psychologische als uit

technische gegevens

In elke orde is er het interestverschijnsel De interest is bepalend voor de opbouw

van het produktie-apparaat in de tijd De interest is terug te brengen tot een

verschil in waardering door het economisch subject

Ergo, de waarderende subjecten bepalen de opbouw van het produktie-apparaat

en daarmede de omvang van de nationale produktie

6 Neo-klassieke waardeleer

De neo-klassieke waardeleer zoekt de oorsprong van de waarde in de schaarste De

schaarste van een goed is de uitdrukking van een verhouding tussen gevraagde en

aangeboden hoeveelheden van goederen en diensten

De grondslag van deze leer is gelegd door Walras die de theorie van het algemeen

evenwicht heeft ontworpen De problematiek van de allocatie van schaarse mid-

delen wordt gevangen in een omvattende verzameling van simultane vergelijkin-

gen waarmede alle onbekende prijzen en hoeveelheden kunnen worden bepaald

De prijzen van de eindprodukten worden afgeleid uit de preferenties van de con-

sumenten, maar ook van de waarde van de produktieve diensten, die verricht

414

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen