Wetenschap en rekenschap - pagina 309

DE A A R D W E T E N S C H A P P E N AAN DE VRIJE UNIVERSITEIT

troggen, verdwijnt oceanischekorst in de diepte, het spoor gemarkeerd door

haarden van aardbevingen, om weer in de mantel diep onder de korst opgenomen

te worden.

Op deze wijze is een geomechanisch beeld van de aardkorst ontstaan van relatief

starre continentale schollen die niét zoals in Wegener's model als,,boten" drijven

in een „oceaan" van plastische oceanische korst, maar passief meegevoerd worden

in betrekkelijk mobiele „platen" oceanische korst die aan een nog betrekkelijk

kort durende kringloop onderhevig zijn. De oceanische korst zou men daarbij

kunnen vergelijken met een heel taaie brij die vanwege een „kookplaat" dieper in

de aarde nog circuleren kan, terwijl de continenten starre lichtere plaatfragmenten

zijn, zo licht dat ze niet of nauwelijks meer in de kringloop naar beneden te krijgen

zijn, boven blijven drijven en over het aardoppervlak getransporteerd worden. Ze

kunnen daarbij uiteraard wel in stukken worden gebroken en vooral aan de

randen gedeformeerd worden.

Dit in het kader van deze bijdrage uiteraard zeer schematisch en fragmentarisch

voorgestelde geo-mechanische model, dat voornamelijk op basis van geofysisch

onderzoek werd opgebouwd, werd overigens zeer snel door aanvullend geologisch

onderzoek gecompleteerd, met name in het onderzoek met behulp van het gespe-

cialiseerde Amerikaanse onderzoekschip de „Glomar Challenger". Dit schip werd

speciaal ontwikkeld en uitgerust voor het doen van kernboringen in de diepzee ter

controle en aanvulling van het plaattektonische model.

Dit model heeft intussen zeer ingrijpende gevolgen gehad voor de moderne in-

zichten in de energie-huishouding van de aarde, in de aardbevingsleer, in de

processen van gebergtevorming en de structuren die zich daarbij kunnen ontwik-

kelen en in de magmatische processen. Niet minder overigens voor een beter

begrip van sedimentatieprocessen, van aard, oorzaken en gevolgen van trans-

gressies en regressies in de geologische tijd en voor de inzichten in de complexe

historisch-geologische ontwikkelingsgang van onze aardkorst van plaats tot plaats.

Geologisch en zogenaamd actuo'-geologisch onderzoek (studie van geologische

processen zoals ze in het heden in gang zijn: sedimentatie, vulkanisme, dislocaties)

van het oceanische gebied heeft daarmee, naast het fysisch en chemisch oceano-

grafisch onderzoek, voor het wetenschappelijk geologisch wereldbeeld een zeer

grote betekenis gekregen als sleutel tot reconstructie van de geschiedenis van

zoveel gebieden op aarde waar de stapel sedimentgesteenten en stoUingsgesteen-

ten de documenten van deze geschiedenis bevat.

In plaats van een „fixistisch" model van de aardkorst, waarbij een bepaald gebied

zijn geografische positie min of meer behoudt, hebben we in de moderne zoge-

naamde plaattektoniek met een geologisch gesproken extreem ,,mobilistisch"

model te maken, waarbij in relatief korte tijd (kort naar geologische maatstaf)

delen van continentale en oceanische korst ten opzichte van elkaar aanzienlijk van

plaats kunnen veranderen. Bij de interpretatie van de stratigrafische kolom (de

opeenvolging der aardlagen zoals die zich in de tijd in een bepaald gebied hebben

gevormd) zullen de paleontoloog, de stratigraaf en de historisch geoloog daarmee

303

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen