Wetenschap en rekenschap - pagina 48

Hoofdstuk II

HONDERD JAAR THEOLOGIE AAN DE

VRIJE UNIVERSITEIT

J. Veenhof

1. INLEIDING

Wie voor de taak staat de geschiedenis van de wetenschapsbeoefening aan de

theologische faculteit van de V.U. in kort bestek te beschrijven, ziet zich voor een

tweetal specifieke problemen gesteld. Het eerste probleem betreft het feit, dat de

ontstaansgeschiedenis van de V.U. in sterke mate verband houdt met de toenma-

lige situatie van kerk en theologie in protestants Nederland. Men kan zeggen, dat

de behoefte aan een theologische opleiding op academisch niveau van strikt

gereformeerde signatuur een invloedrijke, wellicht zelfs beslissende factor vormde

bij de totstandkoming van de V.U. Hoewel Kuyper en de zijnen van meet af het

ideaal van een universiteit voor ogen heeft gestaan, toch nam in hun conceptie de

theologie onmiskenbaar de centrale plaats in.'

Uit alles blijkt, dat de stichting van de V.U. in 1880 nauw samenhangt met de wet

op het Hoger Onderwijs, die vier jaar daarvoor van kracht was geworden. Deze

wet bracht een ingrijpende wijziging aan in het karakter van de theologische

faculteiten aan de rijksuniversiteiten. De faculteit der godgeleerdheid werd, al

bleef haar officiële naam onveranderd, in feite omgezet in een faculteit van

godsdienstwetenschap met dien verstande dat de dogmatiek en de praktische

theologie — die als typisch kerkelijke vakken werden beschouwd — uit het onder-

wijsprogram werden verwijderd. De Nederlandse Hervormde Kerk verkreeg nu

het recht aan elk der faculteiten twee kerkelijke hoogleraren te benoemen om

genoemde vakken te doceren. De Synode benoemde zes professoren, die meren-

deels tot de moderne richting en tot de niet-orthodoxe groninger school behoor-

den.' De eenzijdigheid van deze keus zette bij de orthodoxen kwaad bloed. Ook

Kuyper liet niet na de fiolen van zijn in felle polemieken zich uitende toorn over de

HO-wet en haar gevolgen uit te gieten. Zijn messcherpe kritiek had een strategisch

doel: het bederf aan de staatsinstellingen moest de noodzaak van een alternatief

des te sterker doen uitkomen.

Ik noem hiermee slechts één belangrijk gegeven, dat het beeld van de toenmalige

kerkelijke en theologische situatie bepaalde. In feite zou een belichting van het

totaalbeeld nodig zijn om de achtergrond van de V.U. — theologie volledig te

schetsen. Maar binnen het bestek van deze bijdrage is dat niet mogelijk en moet ik

44

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen