Wetenschap en rekenschap - pagina 457

SOCIOLOGIE N E D E R L A N D EN DE VRIJE UNIVERSITEIT

zeer belangrijke bijdragen van Steinmetz' leerlingen Van der Bij over de oorlog,

Fahrenfort over het logisch denken bij natuurvolken (versus Levy-Bruhl), Nie-

boers Slavery as an industrial system zijn ook nu nog de moeite van het lezen

waard

WIJ schreven reeds dat sociografie en sociologie bij hem op de tweede plaats

kwamen, beter is eigenlijk sociologie op de tweede en sociografie op de derde

plaats Dikwijls heefi hij een belangrijke rol vervuld op grote internationale con-

gressen en hij werkte mee aan het toonaangevende Handwoiterbuch der Soziolo-

gie, waarvan Alfred Vierkandt redacteur was (1931) " Hiermee kunnen wij wat de

etnologie en de sociologie betreft volstaan Steinmetz' invloed in Nederland had

vooral effect door zijn persoonlijke betrokkenheid bij zijn leerlingen, zijn seminars

en zijn persoonlijkheid

BIJ de sociografie moeten we stilstaan omdat hij daarvan de grondlegger was (al

heeft hij haar zelf nauwelijks beoefend), maar vooral ook omdat via dit „vak" en

zijn opvolger daarin, H N ter Veen, de sociologie zijn definitieve vaste plaats

kreeg in Nederland In een geschrift uit 1913 (later herdrukt in zijn Gesammelte

kleinere Schriften ziir Ethnologie iind Sozwlogie, 1935 (deel III) poneerde Stein-

metz de sociografie als waarborg tegen wat hij speculatief gefilosofeer noemde Hij

wilde dat er beschrijvingen van ieder volk en iedere groep zouden komen opdat

deze de sociologie zouden dwingen bij de werkelijkheid te blijven de sociografie

moest de sociologie dienen '^ Die sociografie moest veelzijdig zijn en daarom eiste

hij ook dat de beoefenaars ervan doorkneed waren in de sociaal-wetenschappe-

lijke theorieën, in de staatswetenschappen, de economie, de sociologie, de psy-

chologie en de etnologie De opleiding waarin dat in feite moest gebeuren was de

sociale aardrijkskunde, die dan ook een ongeintegreerd ratjetoe was van podzol-

profielen, breuklijnen in berglandschappen, hoge drukgebieden en cumuluswol-

ken, mercatorkaartprojecties, leviraatshuwelijken, huwelijksvruchtbaarheidscij-

fers, de temperamentleer van Heymans, het groepskarakter van de Urker vissers

enzovoort en zo verder Zelfs schedelvorm, godsdienst, onderwijs, migratiesaldo,

de economische structuur van b v Enschede ontbraken niet, zij het ook dat in de

plaatsbeschrijvingen dit alles volgens een vast schablone voorkomt Maar men kon

alles aan de orde stellen van schapenschurft tot Christian Science, zoals iemand

eens zei Zoals gezegd Steinmetz verwachtte deze diensten van anderen en sti-

muleerde zijn leerlingen in die richting, zelf deed hij daaraan dan ook niets Als ik

het woord schablone gebruik, dan moet daaraan worden toegevoegd dat er be-

langrijke uitzonderingen waren, die het anders deden en — vooral — veel dieper

groeven, zoals Ter Veen, Hofstee, Den Hollander, J P Kruijt om er enkele te

noemen "

In 1927 kreeg Steinmetz een van zijn leerlingen als lector naast zich H N ter Veen

(1883-1949) Ter Veen begon zijn loopbaan als onderwijzer en studeerde later bij

Steinmetz voor de acte aardrijkskunde M O Toen het vak ook academisch gestu-

deerd kon worden door wijziging van het Academisch Statuut deed hij doctoraal

examen In 1925 promoveerde hij cum laude op het proefschrift „De Haarlem-

451

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen