Wetenschap en rekenschap - pagina 464

:#SX"

G. KUIPER HZN

voordien reeds gepubliceerd hadden, maar nu eerst „opvielen" doordat zij een

aantal richtingen in de sociologie gingen vertegenwoordigen. Kenmerkend wordt

de pluriformiteit van de sociologiebeoefening en de nadruk die men ging leggen

op dat pluralisme. Een tweede belangrijk verschijnsel was de opkomende maat-

schappijkritiek in de sociologiebeoefening, althans tegen het eind van deze perio-

de. Plaatst men deze twee verschijnselen in de laatste periode, wat misschien

juister is, dan kan men wellicht beter zeggen dat sprake is van een gestadige

ontwikkeling der sociologie zonder schokkende gebeurtenissen, geheel in de sfeer

van het tegelijkertijd toenemen van de welvaart zoals die tot uitdrukking kwam in

de verzorgingsstaat.

Het was de tijd van verdieping, uitbreiding en consolidatie. Met name de tijd van

Parsons en Merton, van Homans en Blau, de vruchtbare periode van Gurvitch, de

nadagen van Sorokin en Mills. Er werd driftig onderzocht, vooral met enquê-

te/interview en rekenmachine; na 1960 kwam ook de computer in zwang. De

opleiding werd een modevak en duizenden gingen het studeren, ten dele ten

onrechte. De grondslagen werden gelegd van wat in de laatste periode het

Meijertheorema wordt genoemd.

P. Sorokin (1889-1968), de in de jaren twintig uit Rusland naar de Verenigde

Staten geëmigreerde Rus, mag men gerust de laatste echte universalist en univer-

sele erudiet noemen. Ik zou niet precies kunnen zeggen welke talen hij niet kon

lezen en wat hij niet gelezen had. Zijn eruditie maakte het hem ook mogelijk op

vele terreinen te werken. Hij was de eerste die zich systematisch bezighield met

stratificatie en mobiliteit (Social Mobility), met rampen (Man and Society in

Calamity), met het platteland (samen met Zimmerman; Principles of Rural-Ur-

ban Sociology), met de geschiedenis van de sociologie (jarenlang is Contemporary

Sociological Theories, 1928, hét boek voor de geschiedenis der sociologie aan de

universiteiten geweest). Behalve het laatstgenoemde waren het alle empirische

studiën. Zijn levenswerk schreef hij aan het eind der jaren dertig: het vierdelige

Social and Cultural Dynamics. Het zijn werkelijk maar een paar voorbeelden,

want er zijn tal van andere beroemde werken van hem. Zijn universele weten-

schapsbeoefening blijkt uit zijn theoretische bijdragen zowel als zijn empirische

onderzoekingen. Bij hem waren ze trouwens niet te scheiden. In Social Mobility

staan zowel zijn theoretische opvattingen als de vruchten van zijn empirisch

onderzoek. Zoals verderop nog zal blijken, hebben bij Sorokin de begrippen

persoon, samenleving en cultuur een grote plaats in zijn theorie (een van zijn

boeken heet zelfs Society, Culture and Personality). Omdat het Sorokin vooral

gaat om de mate van integratie die de verschillende aspecten van alle drie vertonen

denkt men onwillekeurig aan T. Parsons. En niet ten onrechte, want het Departe-

ment of Sociology in Harvard is met name opgebouwd door Sorokin, maar aan het

eind van de jaren dertig kwam ook Parsons daar doceren. Wel moet daaraan

worden toegevoegd dat Sorokin heel wat hinderpalen aan Parsons' carrière in de

weg heeft gelegd.

Terugkerend tot bovengenoemd theoretisch werk is het van belang op te merken

458

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen