Een vrije universiteitsbibliotheek - pagina 383

gus nog de eerste veertien delen (Genesis tot Koningen) van Matheus

Henry: Letterlijke en prakticale verklaring over den geheelen Bijbel, of het

oude en nieuwe Testament (Delft, I, 1741 - XIV, 1762). Het lijkt erop dat dit

boek, waarvan na 1762 nog vele delen zijn verschenen, door iemand kort

na 1762 meegenomen is uit Nederland via Batavia naar Japan. Doeff

schrijft dat er bijbels en kerkboeken op Deshima aanwezig waren.^^ Mis-

schien is het werk na de opheffing van Deshima pas overgegaan in handen

van de Prefecture van Nagasaki.

Voor de introductie van de westerse geneeskunde is vooral van belang

geweest het boek van Hendrik Ulhoorn: Laurens Heisters heelkundige

onderwijzingen, 2 delen Amsterdam 1741, 2e druk 1755. Deze werden

ingevoerd voor het college van tolken te Nagasaki.^^ De Nagasaki Ranga-

ku is mee door dit werk een voorloper geweest van de Edo Rangaku.^^

Yoshia Kozaeyemon, geboren in 1724 en tolk te Nagasaki van 1737 tot zijn

dood in 1800, bestudeerde geneeskunde en vertaalde Nederlandse boeken

waardoor hij grote invloed op de Edo Rangaku uitoefende. Als Kozak is hij

bij de Nederlanders bekend geweest.

Op de Nagasaki Rangaku of Nederlandkunde te Nagasaki werpt een

brieve in de keizerlijke Universiteitsbibliotheek van Kyoto een interes-

sante lichtstraal. De heer Isaac Titsingh was in de jaren 1780-1784 driemaal

„opperhoofd van de importante handel in Japan". In Kyoto is een codex

met 47 brieven aan Titsingh geschreven nadat hij Raad-Extraordinarius

van Indië te Bengalen was geworden; dat is de hoogste functie bij de

Verenigde Oost-Indische Compagnie in het gebied van India naar de zijde

van Burma en van Bangla Desh.

Op 30 november 1787 schreef de Japanse tolk Jm. R. Kinsabloo uit

Nagasaki aan Titsingh een lange Nederlandse brief waarin het volgende

voorkomt:

„O. mijne goedaardig meester, ilc van de tijd van UwEd's vertrelc af, tot het heden toe

alhier op Desima geen zo hooggeleerde heer of meester hebbende, bevind mij als een

blind zonder leijder, en daarom alle de getwijffelde zaken ongevraagt gelaten, steeds in

onzekerheid zijn blijven. Mijn uyterste best is niet anders dan te leezen en herleezen van

UwEd. geleerde lessen 't welke mij niet weijnig verheugt.

Ik verzoeke uwEd. seer ernstiglijk en vriendelijk dat uEd. met de aanstaande tijdmg mij

een kleine boekje wilt zenden, daar de wat nieuw gevondene zaaken van de hedendaag-

sche schrijvers in gehandeld worden, en 't zelve mij naarstigheid verwekken kan; zal

dezelve ter gedagtenisse van uwEd,, niet alleen mijn levenlang, maar ook in 't allede leden

van mijn nazaat, als een erfgoed tot eer en agting, nagelaten en zolang bij mijnent

behouden worden.

UEds. zeer verpligtende disciper Jm. R. Kinsabloo."

4. Het woordenboek van Doeff

In 1810 maakte Doeff zijn tweede hofreis van Nagasaki naar Jedo. Daar

verkocht hij zijn eigen exemplaar van M.N. Chomel, Algemeen huishou-

delijk-, natuur-, zedekundig- en kunstwoordenboek, vervattende middelen om

367

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen