Wetenschap en rekenschap - pagina 171

G E S C H I E D E N I S VAN DE PSYCHIATRIE AAN DE VRIJE U N I V E R S I T E I T

nische kanten van het psychiatnsch-neurologische bedrijf hebben zijn volle aan-

dacht Zo houdt hij zich bezig met de pneumencefalografie en terecht wordt van

hem vermeld dat hij als eerste het belang onderkende van de electroencefalografie

voor de psychiatrische kliniek Samen met Grunbaum ontwierp hij het bekende

cijferbord als instrument voor het meten van de attentiviteit De belangstelling

voor het klinisch experiment heeft veel medewerkers en leerlingen gestimuleerd

tot oorspronkelijk en vruchtbaar onderzoek

In woord en geschrift, alsook in zijn therapeutisch handelen heeft Van der Horst

voortdurend beklemtoond dat de mens als object van onderzoek niet zonder

schadelijke reducties uit de context van zijn „Umwelt" kan worden losgeprepa-

reerd De meerdimensionele diagnostiek van Kretschmer bood hem een bruikbaar

model voor de uitbouw en verfijning van de klinische diagnostiek Beter dan

krachtens de structuuranalyse van Birnbaum het geval was, verschafte de meer-

dimensionale diagnostiek hem de mogelijkheden tot een eclectische en pragmati-

sche benadering ten overstaan van de zieke mens in concreto, bovendien kon hij

aldus moeiteloos aansluiting vinden bij de fenomenologie van Jaspers, die ook

door Kretschmer met veel waardering was ontvangen Het pleidooi van laatstge-

noemde voor een meerdimensionele theorie met betrekking tot de etiologie en de

pathogenese der ziektebeelden voerde tot een diagnostisch systeem waarin ver-

schillende, gelijkwaardige dimensies een bijdrage leveren tot de compositie van de

klinische verschijningsvorm Het verschil met de hiërarchische ordening van con-

dities in de structuuranalyse is evident Voor Kretschmer hebben de onderschei-

den dimensies van constitutie, karakter, levensfase en exogenic ten opzichte van

elkaar geen principiële — hooguit een praktische — diagnostische of pathogeneti-

sche prioriteit Daarom is er ook alle ruimte voor de psychogenic en dienover-

eenkomstig wordt de aloude twistvraag „psychogenic of endogenic" ontmaskerd

tot een schijnprobleem

Het is van belang om bij deze denkbeelden stil te staan, vermits een wezenlijk deel

van het werk van Van der Horst moet worden opgevat als een verdieping en

verfijning van deze meerdimensionale diagnostiek ten behoeve van het klinisch

werk Met name zijn studies over de puberteitspsychosen, de involutiepsychosen

en de debiliteitspsychosen hebben tot op de dag van vandaag hun waarde voor de

kliniek behouden De meerdimensionale diagnostiek zette de onderzoeker in de

ruimte, om het maar eens bijbels te zeggen Zij schiep het royale kader, terwijl de

fenomenologie van Jaspers de methode verschafte tot de exploratie van het gedrag

en de belevingswereld van de psychisch gestoorde mens In zekere zin werd met

behulp van de meerdimensionele methode van diagnosticeren het verschraalde

beeld van de in syndromen gevangen patient als het ware gerehumaniseerd

Een toegevoegde dimensie die de psychopathologische uitwerking van de psy-

chogenese, psychodynamiek en situatieve verankering mogelijk maakt, kan in-

tussen niet leiden tot een substitutie van de fundamentele bezinning op ,,das

Ganze des Menschseins" (Jaspers) Hooguit kan men zich de vraag stellen of die

bezinning slechts voorbehouden is aan de psychiater Wellicht valt ze zelfs geheel

167

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen