Een vrije universiteitsbibliotheek - pagina 375

gheleghen een seer goeden Haven, met een beschutsel voor alle winden, is

een cleyne Bay, want de punten ofte hoecken van dien, steken door den

anderen, waerom de selfde een goet beschutsel maken voor de zuye win-

den. D'incomste van dese Haven is schoon, en hebt anders niet te doen,

dan te loopen te middeweghen heen nae binnen toe, alwaer men heeft van

vijftehalf tot vijf vadem diepten; Men heefter een groot voordeel: want

comt daer voor wint in, te weten, met de Monson ofte conjunctie vande

zuye winden, ende loopter weder voor wint uyt, mette Monson vande

noorde winden".^

Een groot schip, met maar vijf of zes man op de been, dat een dag nadat

de kust in zicht kwam op die plaats het anker laat vallen die de Itinerario

als de beste aanwijst, moet gestuurd zijn door een man met juist dit boek

onder zijn ogen. De Itinerario is daarom naar ik meen het oudste bekende

boek uit Amsterdam dat in Japan aankwam.

Er waren meer boeken aan boord, vrijwel zeker ook een bijbel en het

huisboek van BuUinger, maar van de Itinerario meen ik het nu zeker te

weten. Bij de Itinerario behoorden de kleine wereldkaart van de Amster-

damse dominee en geograaf Petrus Plancius en vijf deelkaarten, nl. van de

westkust van Afrika, de oostkust van Afrika, van Zuid-Amerika, van klein

Azië - India - Burma en van Indonesië en Japan. Op de laatste kaart is

Japan aangegeven op de wijze waarop William Adams in zijn brieven

kritiek oefende. Ook is bekend dat Adams in Japan bij de ondervraging op

een wereldkaart aangaf hoe De Liefde van Rotterdam naar Japan was

gevaren. Dat zou dus de wereldkaart van Plancius geweest kunnen zijn.

De Itinerario was echter niet het eerste Nederlandse boek dat in Japan

aankwam. De Jezuïeten hebben de Imitatio Christi van Thomas a Kempis

ingevoerd. Een bewerking en vertaling hiervan werd in 1596 op het eiland

Amakusa gedrukt met de titel Contemptus Mundi.^

En vier Japanse gezanten ontvingen bij hun bezoek aan Padua in 1585

de atlas Theatrum Orbis Terrarum van Abraham Ortelius, die ze in 1590

naar Japan meebrachten.^^ Deze oudste atlas verscheen voor het eerst 20

mei 1570 te Antwerpen. Japan komt er vier maal in voor, op kaart nr. 1 de

wereldkaart, op kaart nr. 3 de kaart van Azië, op kaart nr. 47 van Tartarije

en op kaart nr. 48 van India Orientalis. Op deze kaarten is de vorm van

Japan telkens anders.

De steden Nagasaki en Tokyo waren toen nog dorpen en komen er niet

op voor. Wel zien we Cogaxuma voor Kagoshima, Bunga voor Oita, Meaco

voor Kyoto en Osagno voor Osaka. Ten noorden van Osaka houdt Japan

volgens de kaarten in feite op. Welke van de eerste uitgaven mee werd

genomen naar Japan is onbekend, maar het kan nog niet de uitgave van

1595 geweest zijn waarin voor het eerst een aparte kaart van Japan werd

gepubliceerd.^^ De atlas van Ortelius uit Antwerpen werd gebruikt voor

het maken van de oudste Japanse kamerschermen met een wereldkaart.

Omgekeerd had men in Europa voor het maken van de kaart van Japan

gebruik gemaakt van Japanse schetsen en reiskaarten.^^

359

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen