Een vrije universiteitsbibliotheek - pagina 230

geschiedenis" lijkt het wel „alsof men al 't goede in hem steeds door een

vergrootglas heeft beschouwd" *'* Naïef is het hem te zien als „den held van

zedelijkheid en verlichting te midden der duisternis, die in Europa heer-

schte" Het staat vast, „dat wij nog een halve eeuw na zijn dood een

toestand van 't diepste zedebederf in zijn Rijk en in zijn eigen familie zien

heerschen, en toch zou de gewone beschouwing ons eer doen verwachten,

dat een herschepping van den toestand van Europa het gevolg van zulke

pogingen zou geweest zijn " Met een grimmig citaat uit Schlossers IVe-

leldgeschiedenis"^^ wordt dit geadstrueerd

Werk genoeg dus voor een paus, die zich op het standpunt stelde, dat

geen kroon of scepter de vorst in persoon kon ontheffen „van de volstrekte

gehoorzaamheid die hij als leek der kerk aan den Roomschen Stoel was

verschuldigd" '^^ Dat ondervond koning Lothanus II, de toenmalige ko-

ning van Lotharingen Laatstgenoemde, „door de bekoringen eener listige

boeleerster'*^ begoocheld, wilde zijn vrouw** verstooten om de minnares

naast zich op den troon te plaatsen Zulk een eigenmachtige ontbinding

van 't huwelijk wou Nicolaas, als strijdig met de kerkelijke bepalingen*^

volstrekt niet gedoogen Hij beval den koning de verlatene weder tot zich te

nemen, en in hare waardigheid als koningin te herstellen, en toen Lotha-

nus door uitvluchten tijd zocht te winnen en de „edele hoer" (gelijk

Nicolaas ze noemt) bij zich hield, zond hij den stoutmoedigen Arsenius

naar de koninklijke hofstad, om onmiddellijke uitvoering van 't pauselijk

bevel te eischen" •^''

Terwijl het pauselijk optreden hier vooral van kerkrechtelijk standpunt

wordt bezien, staat het sociaal-ethisch aspect meer op de voorgrond in de

voorzichtige beschouwing in bijlage B „Moeite kost het om onpartijdig

oordeel te vellen over een Nicolaas, die den wellustigen koning met moet

tegentrad, en de arme vrouw^^ in bescherming nam" ^^ De moeilijkheid der

beoordeling zit voor Kuyper niet in het feit van Nicolaas' actie, maar in de

(soms aarzelende, soms provocerende) wijze waarop hij in dit geval te werk

ging en in diens terugtred op het beslissende moment, toen de volle winst

der kerkelijke censuur — ook over een machtig vorst — binnengehaald

moest worden

Dat die ethische benadering met los staat van de godsdienstige, blijkt

zonneklaar uit de algemene beschouwing over Nicolaas' karakter

HIJ blaakte van ijver voor den dienst van God en hij wist dat zedeloosheid en

verdrukking Gode met welgevallig konden zijn Door de onzedelijkheid in haar vaart te

stuiten der verdrukking paal en perk te stellen gaf hij dus bevrediging aan zijn vroom

gemoed dat hem aanzette om God te dienen Alles was Gode onderworpen alles moest

dus wijken waar de bedoeling des Allerhoogste geen twijfel overliet Redding der maat-

schappij lag m Gods weg moest de schoone vrucht der godsdienst zijn '''

Had Nicolaas dus van algemeen christelijk standpunt bezien het gelijk aan

zijn kant, waar hij ook de groten der aarde voor de eisen der christelijke

zedewet en het geestelijk gezag der kerk wilde doen bukken, minder posi-

tief moet het oordeel van een zoon der reformatie over paapse stoutighe-

214

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen