Wetenschap en rekenschap - pagina 57

H O N D E R D JAAR T H E O L O G I E AAN DE VRIJE UNIVERSITEIT

een artikel in „De Heraut" uitvoerig betoogt, dat met het oog op het pastorale werk

in de gemeente de „leerstellige en practische vakken" het belangrijkst zijn De

exegese komt — met de kerkgeschiedenis — pas daarna "

De visie op de theologie, die Kuyper in zijn rede van 1881 in hoofdtrekken had

omschreven, wordt naar alle kanten breedvoerig uitgewerkt in zijn driedelig werk

,,De Encyclopaedie der Heilige Godgeleerdheid" Van dit standaardwerk ver-

scheen het eerste deel tegen het einde van 1893, terwijl de beide andere delen

volgden in 1894 ^* Deze encyclopaedic, waarin zich het architectonisch vermogen,

de litteraire begaafdheid en de systematische kracht van de auteur op indrukwek-

kende wijze weerspiegelden, heeft Kuyper zelf in onderscheiding van zijn andere

geschriften gezien als een typisch wetenschappelijk werk, een studiewerk, waarin

hij als wetenschapper voor het forum van de wetenschappelijke wereld zijn in-

tenties uiteenzette en verdedigde De „Encyclopaedic" van Kuyper is niet alleen

de omvangrijkste theologische encyclopaedic die tot dusverre ooit het licht zag, zij

IS ook inhoudelijk njk en origineel Samen met de Gereformeerde dogmatiek van

H Bavinck, die kort daarna, in 1895, begon te verschijnen, vormt zij het program

van het „Neo-Calvinisme" Het waren beide werken van hoog niveau en brede

allure, die ook ver buiten de eigen kring waardering en bewondering oogstten ^'

Kenmerkend voor Kuyper's visie is het slot van het eerste deel, waarin hij een

uitvoerige beschrijving biedt van de geschiedenis der theologische encyclopaedic

Dit slot behelst een conclusie, waarin hij een standpunt verwoordt, dat in de twee

volgende delen wordt uitgewerkt Duidelijk treedt hier naar voren, dat Kuyper

openbaringstheoloog wil zijn Indien er, zo zegt hij, geopenbaarde waarheid is, die

niet als resultaat van onze constructie, maar als vrucht van goddelijke mededeling

vaststaat, moet deze het uitgangspunt van de theologie zijn Elke poging, zo zegt

Kuyper hier, om het voorwerp der theologie in de kerk, in de christelijke religie, in

het fait chretien, in de religie, of wat ook te zoeken zal derhalve moeten worden

opgegeven, en de theologie zal weer ,,den hoogen moed moeten grijpen", om niet

de godsdienst, maar God zelf, in zijn Naam, d i in zijn cognitio revelata (de

geopenbaarde kennis), tot object te kiezen ' Door deze keuze zelf te voltrekken

maakt Kuyper ondubbelzinnig front tegen de opvatting van theologie als gods-

dienstwetenschap, die aan de wet van 1876 ten grondslag ligt Zich distantiërend

van de moderne en van de ethische opvatting van de theologie, sluit hij zich aan bij

de visie, die door Calvijn en de gereformeerden uit de bloeitijd werd voorgestaan

Wanneer de theologie tot dit object terugkeert kan zij ook niet langer de Heilige

Schrift opvatten als een oorkonde van historisch karakter, maar zal zij deze

aanvaarden als codex sacer, als heilig boek, nl als Woord Gods Kuyper wil

overigens wel de winst verwerken, die de latere worsteling rondom de grondslag

van de theologie heeft opgeleverd Die winst staat het de theologie z.i. niet toe

terug te keren tot haar vroegere opvatting, volgens welke eigenlijk alleen de

dogmatiek theologie was, en de historische en de praktische vakken er los bij

hingen ^' „Geheel de theologie in al haar omvang moet als een organisme gecon-

53

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen