Wetenschap en rekenschap - pagina 190

H L LANGEVOORT

Ziekte had volgens dit geloof te maken met zonde en was het gevolg van een zich

afkeren van de mens van God Het Oude en Nieuwe Testament bevatten ver-

schillende verhalen over mensen, aan wie het verband tussen hun zonde en hun

ziekte wordt duidelijk gemaakt „Als er geen zonde was en geen schuld, zou er aan

onze Universiteit geen sprake zijn van een medische faculteit" schrijft Van der

HorsX^ nog in 1955 Vanuit deze geloofswereld is het begrijpelijk, dat men behoefte

had aan een geneeskunde, die naast de zorg voor het lichaam, ook oog had voor de

zin, die de ziekte voor de patient zou kunnen hebben en hem ook daarbij hulp zou

kunnen verlenen Van de christen-arts verwachtte men meer dan alleen genezing

van het lichaam Men verwachtte een benaderingswijze van de patient, die aan de

bestaande universiteiten niet onderwezen werd

Reeds in 1881 was men in het College van Curatoren van mening, dat de aanstel-

ling van een hoogleraar in de medische faculteit dringend nodig was voor het

onderwijs in de antropologie, de psychiatrie en de fysiologie, vanwege de „on-

begrensde invloed van het materialisme in die vakken aan de Staatsuniversitei-

ten"^ Dat materialisme was het gevolg van de natuurwetenschappelijke benade-

ringswijze, die in de loop van de vorige eeuw in de geneeskunde steeds meer

toepassing vond Men bracht op consequente wijze de wetenschappelijke methode

in praktijk die Descartes enkele eeuwen tevoren had beschreven Descartes leerde,

dat de mens uit twee gescheiden delen bestaat een ruimtelijk bepaalde materie en

een denkende substantie, een lichaam en een geest Het lichaam is een fysisch

object, zoals elk ander object in de wereld Volgens Descartes was het menselijk

lichaam als een machine te beschouwen, geheel los van de geest, een weliswaar

ingewikkelde machine en uit tal van onderdelen samengesteld maar in zijn wer-

king onderworpen aan vaste regels en wetten van de natuurwetenschappen, in het

bijzonder van de scheikunde en de natuurkunde Ziekte kon in deze zienswijze

worden opgevat als een storing in de machinerie, die reparatie behoefde

Mede door de opkomst van de techniek, waardoor bijvoorbeeld de lichtmicro-

scoop ter beschikking kwam van een groter aantal onderzoekers, heeft deze be-

naderingswijze van de mens het denken en handelen van de geneeskunde in

toenemende mate bepaald Elke nieuwe ontdekking bevestigde de juistheid van

die methode

Het begin van deze moderne geneeskunde ligt bij de ontdekking van de cel als

bouwsteen van het lichaam, als levende materie, als fysisch-chemische eenheid,

die tot zelfstandig leven in staat is Zo'n cel ontstaat niet van zelf, maar er is een

continuïteit in de levende stof, want „elke cel ontstaat uit een cel" (Virchow, 1858)

Cellen waren als het ware de radertjes van het mechaniek De levende materie was

zichtbaar en herkenbaar geworden De geest had in deze opvatting wel contact met

het lichaam, maar bij het onderzoek over de werking van het lichaam kon zij

buiten beschouwing blijven Toen Virchow bovendien in zijn „Cellularpatholo-

gie" duidelijk maakte dat, waar de cel de grondslag is van alle levensverschijnse-

len, ziekten als stoornissen van de levensverschijnselen zich ook in de cel afspelen

186

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen