Wetenschap en rekenschap - pagina 249

N A T U U R K U N D E EN S C H E I K U N D E

werk. Op de jaarvergadering van de Vereniging spreekt J. Coops over „Christelijke

Natuurwetenschap". Hij stelt dat elke natuurwetenschap een filosofische grond­

slag heeft door de keuze van zekere uitgangsstellingen of principes. Hij noemt deze

op en zegt, dat ze zo gekozen moeten worden, dat „geen van deze grondstellingen

in strijd zal zijn met wat door God en de Heilige Schrift geopenbaard is". „Chris­

telijk" is deze natuurwetenschap, omdat ze, behalve op menselijke onderstellin­

gen, gebaseerd is op de door God in Zijn Woord geopenbaarde Waarheid. Uit dit,

in overeenstemming met de traditie geformuleerd uitgangspunt blijkt nergens

bezorgdheid over de vragen aangaande de vorm waarin de openbaring tot ons

komt. De contemporaine ontwikkeling stelde ook toen reeds vragen over de

afhankelijkheid van de vertaling, van de ontstaansgeschiedenis van de bijbelboe­

ken en van de mogelijkheid hun oorspronkelijke betekenis te reconstrueren.

Uit de inaugurele oraties van J. Coops'^ en G.J. Sizoo'^ blijkt dat ze uitgaan van de

resultaten zoals zij in scheikunde en natuurkunde door hun vakgenoten zijn

gevonden. Zij behoren tot de derde van in 3.1. genoemde groepen. Het ontbreekt

echter niet aan kritiek op de gangbare natuurfilosofie. Het is van belang om deze

natuurfilosofie kort aan te duiden.

De vaak onbewust aanvaarde natuurfilosofische achtergrond van de natuurwe­

tenschappen werd al zeer lang bepaald door het positivisme. Zonder dat men de

historische ideeën van Comte over de vooruitgang van de wetenschap deelde, was

men algemeen van opvatting dat de natuurwetenschappen, als positieve weten­

schappen nauwkeurig onderzoeken hoe het nu feitelijk in de werkelijkheid toe­

gaat. Een bijdrage van algemeen filosofische of metafysische beschouwingen

achtte men onnodig en ongewenst. Volgens de positivistische kennistheorie zijn

alleen de positieve wetenschappen échte wetenschappen, die betrouwbaar feiten­

materiaal opleveren op grond van hun experimentele methoden. De breuk tussen

de filosofie en de natuurwetenschappen die hier het gevolg van was, werd wèl

betreurd, getuige het optreden van de zgn. „Wiener Kreis" omstreeks 1920, maar

was voor de praktische beoefening van het vak een onloochenbaar feit. Hierbij

speelde een historisch misverstand over het ontstaan van de relativiteitstheorie, die

voortgekomen zou zijn uit positivistische overwegingen, nl. de afschaffing van het

ether­begrip door Einstein, een rol.

In deze context treedt de natuurwetenschap op als een autonome wetenschap, die

losstaat van de filosofische, geestelijke en religieuze cultuurgemeenschap en haar

eigen weg gaat. Deze opvattingen vinden helaas in de werksfeer van de natuur­

wetenschappelijke onderzoekers een vanzelfsprekende weerklank. Men kan de

natuurwetenschappelijke methoden toepassen, en daarvoor bestaan uiterst precies

geformuleerde regels, en de resultaten vinden, die intermenselijk te controleren

zijn, zonder zich druk te maken over de zin en waarde van deze resultaten. Deze

a­filosofische houding van de beoefenaars van de natuurwetenschappen wordt

bovendien bevorderd door een sterk ontwikkeld specialistisch denken èn door de

voortschrijding van een a­religieuze levensbeschouwing.

Vooral G.J. Sizoo heeft in de eerste 10 jaren in een reeks van redevoeringen en

245

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen