Wetenschap en rekenschap - pagina 459

SOCIOLOGIE, N E D E R L A N D EN DE VRIJE UNIVERSITEIT

betrokken verschijnselen voorwerp van studie konden zijn.^' In zijn methodolo-

gische colleges zette hij uiteen dat het bij de beschrijving om het karakteristieke ging

en dat dit alleen kon worden opgespoord door vergelijking met relevante andere

groepen. We herkennen er iets van de methode van de Idealtypus van Max Weber

in.

In 1933 ging Steinmetz met emeritaat en volgde Ter Veen hem op als hoogleraar

met dezelfde leeropdracht als bij zijn lectoraat, sociologie ging naar Bongers, de

volkenkunde werd toegewezen aan een lector, J.J. Fahrenfort, die eerst na de

Tweede Wereldoorlog hoogleraar werd. Moet deze verwisseling typerend worden

geacht voor de plaats van de sociografie? Zoals reeds gezegd begon Ter Veen de

grondslagen te leggen om onderzoek te kunnen doen: in 1936 kwam door hem de

Stichting voor het Bevolkingsonderzoek in de Drooggelegde Zuiderzeepolders tot

stand en in 1940 het Instituut voor Sociaal Onderzoek van het Nederlandse Volk

(ISONEVO). Er ontstonden ook nauwe banden met de provincies: zo hield Ter

Veen zich ook bezig met een nieuwe gemeentelijke indeling van Noord-Holland.

In de jaren dertig werden in de provincies gesticht de Economisch Technologische

Instituten die tot taak hadden de industrialisatie en daarmee de werkgelegenheid

te bevorderen: verscheidene sociografen vonden er een werkkring, evenals aan de

Provinciale Planologische Diensten (P.P.D.'s), waar zij een goede indruk maakten,

hetgeen de populariteit van de sociografen deed groeien.

Na 1946 begon Ter Veen met zijn gezondheid te tobben, ging met vervroegd

emeritaat en overleed kort daarop in 1949. Toen waren er echter al verscheidene

professorabele figuren voorhanden. Intussen waren er plannen gesmeed om tot

echte sociologieopleidingen te komen. Amsterdam nam het voortouw en stichtte

een „zevende faculteit" met subfaculteiten voor politieke wetenschappen, voor

sociologie en voor sociale psychologie en sociale pedagogiek. Haar graden hadden

geen effectus civilis omdat de studie niet was opgenomen in het Academisch

Statuut. Dit laatste voorzag echter wel in een sociologieopleiding, ondergebracht

in de Verenigde Faculteiten van de rechten, van de economie en van de letteren en

wijsbegeerte (of, al naar gelang de universiteiten deze faculteiten hadden) in twee

ervan. Om en nabij 1948 kwamen er toen opleidingen in Groningen, Utrecht en

Leiden en kwamen er leerstoelen in Rotterdam, Tilburg, Nijmegen en de Vrije

Universiteit. Met uitzondering van P.J. Bouman in Groningen (economisch hi-

storicus), F.L. Polak in Rotterdam (econoom/futuroloog) en R. van Dijk aan de

Vrije Universiteit (Indoloog) waren de nieuwe hoogleraren en lectoren uit de

Amsterdamse school afkomstig: C D . Saai (Groningen), W.R. Heere (Nijmegen),

J.P. Kruijt en Sj. Groenman (Utrecht), A.N.J. den Hollander, Sj. Hofstra, G.

Kruyer (Universiteit van Amsterdam), G. Kuiper (Vrije Universiteit te Amster-

dam), E.W. Hofstee (Wageningen), F. van Heek, J.A.A. van Doorn, C.J. Lammers

(Leiden; Van Doorn later in Rotterdam), A. van Braam (Rotterdam, thans in

Leiden), A. Oldendorff (Tilburg). Er is derhalve geen universiteit of hogeschool

waar in het geheel geen invloed van de sociografische school mogelijk is geweest.

De periode tot 1950 is wel het „sociografisch intermezzo" genoemd door Van

453

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen