Wetenschap en rekenschap - pagina 273

BIOLOGIE

2.4. Slotbeschouwing

De ruimte laat niet toe om alle details van Kuyper's 80 jaren oude rede met de

huidige opvattingen, inzichten en gegevens te confronteren. Met verbazing en

bewondering kan echter geconstateerd worden dat allerlei uitspraken die hij doet

nog steeds actueel zijn. Dat geldt vaak van hoofdzaken, zoals de onverenigbaar-

heid van het christelijk geloof met wat hij noemt het „evolutie-dogma". Het is

natuurlijk zo dat dit laatste aan het einde van de vorige eeuw door mensen als

Haeckel wel op een bijzonder extreme wijze werd gepropageerd, maar het „evo-

lutionary humanism" van Julian Huxley (1957) en daarmee verwante recente

beschouwingen verschillen hier toch niet wezenlijk van. Echter ook op kleinere

punten maakt Kuyper opmerkingen die tegenwoordig hout snijden. Zijn passages

over het ontstaan van het altruïsme en de ethiek passen bij voorbeeld precies in de

huidige verhitte discussies over „sociobiology" en de phylogenetische oorsprong

van menselijke gedragingen, gevoelens en normen.

Heel anders staat het m.b.t. de bespreking van de argumenten die voor de biolo-

gische evolutie-theorie pleiten. Die waren in 1899 zwak of, zoals Darwin's selec-

tie-principe, door het ontbreken van een goed inzicht in de erfelijkheidsver-

schijnselen zelfs inmiddels verzwakt. Kuyper's kritiek hierop was dan ook geheel

terecht. Wel moet hierbij worden opgemerkt dat deze kritiek al binnen enkele

maanden gedeeltelijk verouderd was. In 1900 werden de, reeds in 1866 gepubli-

ceerde maar in het vergeetboek geraakte, baanbrekende genetische inzichten van

Mendel gelijktijdig door verschillende onderzoekers, waaronder Hugo de Vries in

Amsterdam, herontdekt. Kort daarop wist de Duitser Boveri (1904) de zg. Men-

del-wetten te verbinden met de door hem in 1892 beschreven reductie-delings-

schema's van de vorming der geslachtscellen, waardoor de chromosomale gen-lo-

calisatie, die reeds lang werd vermoed, duidelijk werd. Op deze vondsten kon de

erfelijkheidsleer eindelijk degelijk worden gefundeerd en in deze lijn is tot op de

huidige dag doorgewerkt.

Het beeld dat kort na Kuyper's rede werd verkregen vertoonde echter een zo sterke

constantie dat het een extra-belemmering voor de evolutie-gedachte werd. Het

vraagstuk van „het ontstaan der variatiën" bleef levensgroot gelden. Hier heeft

Hugo de Vries in 1903 de oplossing der mutaties (erfelijke veranderingen van

genen) voor aangewezen. Sindsdien spelen deze in alle beschouwingen over het

mechanisme van de evolutie een centrale rol.

Een tweede kritiekpunt van Kuyper was dat de evolutieleer rond de eeuwwisseling

geen enkel gegeven had dat pleitte voor de stelling dat „chemisch het leven

opkwam uit het levenloze". Het heeft lang geduurd voordat hier wijziging in

kwam, maar gedurende de laatste 25 jaren zijn allerlei argumenten verzameld die

deze veronderstelling aannemelijker hebben gemaakt. Zo is gebleken dat in deze

werkelijkheid allerlei organische stoffen kunnen ontstaan zonder dat er organis-

men aanwezig zijn. Men heeft dergelijke verbindingen in de ruimte tussen de

sterren van ons melkwegstelsel aangetoond, terwijl bv. aminozuren (de bouwste-

269

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen