Wetenschap en rekenschap - pagina 373

DE VRIJE UNIVERSITEIT EN DE G E S C H I E D W E T E N S C H A P P E N

schap Daar nu ontbraken de calvinisten Ze hadden wel belangstelling voor

geschiedenis, en Groen van Pnnsterer werd ook als historicus om het hardst

geprezen Maar na Groens dood heeft de gereformeerde gezindte een tijd lang

geen historici meer voortgebracht, althans niet buiten de kerkgeschiedenis Wij

kunnen daarmee natuurlijk zeer eenvoudig verklaren waarom de Vrije Universi-

teit van 1880 tot 1918 geen leerstoel voor geschiedenis kende Ze had voor de post

geen kandidaten

Maar juist dat simpele feit vraagt zelf om een verklaring Groen van Pnnsterer

noemde zich anti-revolutionair en christelijk-histonsch Beide termen zijn zwaar

met geschiedenis geladen De hoeksteen van Groens denken is de interpretatie van

een historisch feit, de Franse revolutie In waarde volgt bij Groen de geschiedenis

onmiddellijk op de openbaring ze heeft normatieve kracht daar staat geschreven,

en daar is geschied Nu is de Vrije Universiteit geen schepping van Groen, en

Kuyper niet de afdruk van zijn voorganger Doch in waardering voor de geschie-

denis lijkt Kuyper Groen niets toe te geven Werpt u toch vooral op de geschie-

denis, roept hij in 1896 de bondsdag van gereformeerde jongelingsverenigingen

toe „Laat er nu studie zijn van de historie, van Gods Woord, van het recht der

kerk, opdat gij later met zult staan als halfbeduizeld, laat er bij u studie zijn van

wat Groen van Pnnsterer gestrooid en geplant heeft" '

Deze boodschap vinden wij ook bij Kuypers medestanders, of het nu gaat om

Fabius, of om Bavinck, of om ja om het even wie Het meest overtuigend is

misschien de bijval van een professioneel historicus, de hoogleraar in de kerkge-

schiedenis H H Kuyper, in een toespraak tot dezelfde verenigingen, dertien jaar

later De belijdenis begrijpen we niet. als we niet weten tegen welke ketterijen ze

gericht was De zendingsgeschiedenis begrijpen we niet, als we de rol niet kennen

die de Oostindische Compagnie heeft gespeeld Het anti-revolutionaire program

begrijpen we niet, als we uit de geschiedenis niet de beginselen geleerd hebben die

ons volkskarakter hebben gevormd in de strijd tegen Spanjes tyrannic „En het

rechte licht over de historie der menschheid gaat u nooit op, wanneer ge niet uit de

profetische geschiedschrijving van de Schrift geleerd hebt alle dingen te bezien in

het licht van Gods eeuwigen Raad" ^

H H Kuyper zegt dus wel dat de geschiedenis — bij al het inzicht dat ze geeft —

uiteindelijk alleen weer verstaanbaar en zinvol is, als ze gesteld wordt onder het

schijnsel van de openbaring Maar het belang van de geschiedenis is er nauwelijks

minder om De rede van H H Kuypervraagt als het ware om de instelling van een

studierichting geschiedenis

Waarom is het dan niet gebeurd'' Gerretson heeft ondersteld', dat Kuyper

geïmponeerd geraakt is door de kracht van het zeventiende-eeuwse calvinisme, en

de vastheid, die het aan de overtuiging van eenvoudige gemeenteleden nog altijd

wist te schenken Kuypers liefde voor het verleden, met name voor de zeventiende

eeuw, werd ingegeven door de wens een gelijke kracht op te roepen in het heden

Geschiedenis moest de inspiratiebron zijn voor Kuypers medestrijders Het ging er

minder om wat vroeger gebeurd was, dan wat men er vandaag mee kon doen

367

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen