Wetenschap en rekenschap - pagina 116

I A DIEPENHORST

leven bijna een intermezzo werd, voor de universiteit tot een gebeurtenis gemaakt.

Het laat zich verstaan dat zijn zoon W.H. de Savornin Lohman gedurende een niet

langdurig extra ordinariaat en een nog veel korter ordinariaat — ze werden reeds

genoemd — betrekkelijk weinig invloed heeft kunnen oefenen. Hij was in 1888

gepromoveerd, de eerste „jonge doctor" in de faculteit, op het proefschrift De

Kerkgebouwen van de Gereformeerde (Hervormde) Kerk in Nederland en wel „na

kloeke en dialectisch schoone verdediging". Zijn inaugurele oratie liep over De

verhouding tussen recht, de staat en de overheid. In 1895 nog weigerde hij de

opvolging van Moltzer aan de Amsterdamse gemeentelijke universiteit en ver-

klaarde hij zich bereid het onderricht in de economische politiek tijdelijk te geven.

Hij zou later in de serie Land een deel over Het verbintenissenrecht verzorgen

(1901) en werd in 1901 na een rechterschap in de rechtbank 's Gravenhage op

37-jarige leeftijd benoemd tot lid van de Hoge Raad, van welk college hij het

voorzitterschap bekleedde van 10 december 1914 tot 1 januari 1931 — toen hij om

gezondheidsredenen heenging — het duurrecord voor deze functie van onze eeuw

tot op heden. Vanwege zijn beminnelijkheid — hij was niet opvliegend als zijn

vader — en zijn rechtskennis was hij zeer gezien.

De oratie van 1890, zijn enige publicatie op het terrein van het publieke recht,

bestrijdt de absolute staatsleer, welke de spreker ook vindt in de leer van staats-

souvereiniteit, welke na de doctrine van het vorstenabsolutisme zeker geen ver-

betering inhield. Naar genoemde opvatting toch houdt de mens op rechtssubject te

zijn tegenover de staat en is hij dat slechts tegenover zijn medemens voor zover de

staat hem dit vergunt. Misleid door een verkeerd souvereiniteitsbegrip heeft men

de staat gemaakt tot bron van alle recht, verwaarlozend dat hij tot aanzijn komend

een aantal rechtskringen tegenover zich vindt met eigen belangen en eigen rech-

ten, hetgeen in het germaanse recht, in tegenstelling tot het romeinse, goed werd

onderkend. Het doel van de staat is beperkt: de handhaving van het recht. Hij is

geen machine, maar een organisatie van levende delen. Zijn souvereiniteit moet op

de juiste wijze worden verdedigd tegenover hen die deze souvereiniteit willen

schrappen en wel aldus dat zoals bij andere levenskringen het geval is ook het door

hem als staat geoefend gezag in zijn goddelijke oorsprong te erkennen zij.

2. STABILISATIE

Met Anema en P.A. Diepenhorst vangt mijn persoonlijke bekendheid met de

juridische faculteit der Vrije Universiteit aan. Ik heb niet de indruk dat één van

beide genoemden tijdens een zeer veel jaren bestrijkend professoraat — dat van

Anema eindigde in feite met het sluiten der universiteit in 1943, dat van Diepen-

horst werd in 1949 afgesloten — ingrijpend veranderde. Alleen de vorm waarin zij

112

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen