Wetenschap en rekenschap - pagina 308

J R VAN DE F L I E R T

Het inzicht m de ontwikkehng van de aardkorst in de geologische tijd was tot dan

praktisch uitsluitend gebaseerd geweest op geologisch onderzoek op de continen-

ten, die echter maar dertig procent van de oppervlakte van de aarde uitmaken Het

was daarom op zichzelf met te verwonderen dat, wanneer het deel van de korst

ónder de oceanen eenmaal ontsloten zou worden, de geologen voor verrassingen

zouden komen te staan

Bekend was dat grote delen van continenten zich gedurende immense tijden als

betrekkelijk starre lichamen hadden gedragen en dat „jongere" bewegingen zich

vaak langs de randen van deze verstarde continentenschollen hadden afgespeeld

Op grond van de structuur van de continenten waren de geologen vertrouwd met

ouderdommen van gesteenten en daarmee van de geschiedenis van de aardkorst

tot 3'/2 a 4 miljard jaar Wanneer de oceanische korst even complex gestructureerd

zou zijn geweest als de continentale korst zouden met de naar verhouding beperkte

middelen in de korte tijd waarover het onderzoek zich uitstrekt, zeker geen spec-

taculaire resultaten hebben mogen worden verwacht Het spectaculaire zat dan

ook met in de complexiteit of hoge ouderdom, maar juist in de relatieve eenvoud

van samenstelling, structuur en ontwikkeling van de oceanische korst en de relatief

geringe ouderdom De ouderdommen van grote delen van de oceanische korst zijn

niet hoger dan 100 a 150 miljoen jaar terwijl daarnaast uitgestrekte gebieden

ouderdommen opleveren van maar enkele miljoenen tot enkele tientallen miljoe-

nen jaren Het ziet er zelfs naar uit dat er ook in de Pacifische oceaan, waarvan de

knstallijne ondergrond vroeger wel als een oeroud deel van de aardkorst werd

beschouwd, als een oeroud litteken van de plaats waar miljarden jaren geleden de

massa van de maan de aarde zou hebben verlaten, geen oceanische korst wordt

gevonden (of mag worden verwacht) ouder dan zo'n 200 miljoen jaar Met andere

woorden, van de oceanische korst, die ruwweg 70% van de aardkorst beslaat,

bereiken de oudste delen maximaal een ouderdom die slechts een twintigste van

de oudste gesteenten op de continenten is Dat moet in feite betekenen dat de korst

van 70% van het aardoppervlak binnen de laatste 200 miljoen jaar vernieuwd is

Aangezien er allerlei argumenten aan te voeren zijn op grond waarvan men met

mag aannemen dat de aarde in deze korte tijd overeenkomstig de gevormde

oppervlakte oceanische korst is uitgedijd, moet men op grond daarvan alleen al

concluderen tot een ,,oceanische korst cyclus", waarbij op bepaalde plaatsen aan

de oppervlakte oceanische korst nieuw wordt gevormd, terwijl tegelijkertijd op

andere plaatsen oceanische korst verdwijnt en weer opsmelt m het magma onder

de korst

Mede dank zij de resultaten van vooral magnetometnsch geofysisch onderzoek

heeft men kunnen aantonen waar en hoe dat gebeurt Midden op wereldom-

spannende, overwegend onder zee gelegen, bergruggen splijt de oceanische korst

en wijkt uiteen Zogenaamd basisch magma uit de mantel, de bolschil van de aarde

onder de korst, dringt in de spleten en „last" de scheuren weer dicht tot de

volgende scheur ontstaat Op andere plaatsen, vooral gesitueerd aan bepaalde

randen van continenten en nu aan de oppervlakte gemarkeerd door zeer diepe

302

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen