Wetenschap en rekenschap - pagina 377

DE VRIJE UNIVERSITEIT EN DE G E S C H I E D W E T E N S C H A P P E N

historische studie vormt, en als het doel van de wetenschapsbeoefening met meer

ligt in het bepalen van de historische identiteit van de eigen groep Het is niet

onwaarschijnlijk dat een ordinariaat-Wenzelburger slechts een kortstondig avon-

tuur zou zijn gebleken, dat zijn einde had gevonden in vrijwillig of gedwongen

ontslag Aan Kuypers universiteit was het kiezen of scheiden

Maar had men dan nog geen hoogleraar voor de geschiedenis, een historische

promotie vond in 1894 wel plaats J C Breen verwierf de doctorstitel met een

proefschrift over „Pieter Corneliszoon Hooft als schrijver der Nederlandsche His-

toriën" Johannes Christiaan Breen was in 1865 te Amsterdam geboren^' De

familie was Waals hervormd, doch ging in 1886 uit volle overtuiging met de

doleantie mee Tot zijn dood heeft Breen nooit meer een voet in de hervormde

kerk gezet Een jongeman van zijn signatuur moest wel aan de Vrije Universiteit

belanden, al werd het eigenlijke vak van zijn keuze er niet gegeven Hij kwam

onder de hoede van Woltjer, die de hoofdverantwoordelijkheid voor Breens vor-

ming heeft gedragen Zelf had hij ook colleges willen volgen aan de gemeentelijke

universiteit, maar Woltjer keurde dat niet goed Wel had Breen gelegenheid de

lessen te bezoeken van De Savornin Lohman over beginselen van anti-revolutio-

nair staatsrecht, en van Abraham Kuyper over Nederlandse taal- en letterkunde

Een warm vereerder van Kuyper is hij sindsdien altijd gebleven

Moeten wij de kwaliteit van de opleiding aflezen uit de verdiensten van de

dissertatie, dan heeft Breen het met zijn leermeesters niet zo slecht getroffen Zijn

boek maakt de geschiedschrijver Hooft niet los van de mens en de dichter, en het

heeft oog zowel voor Hoofts sterke als voor zijn zwakke kanten Misschien wel

vooral de laatste Hooft en zijn vader Cornells Pietersz zijn typische vertegen-

woordigers geweest van de Hollandse regentenstand En hoe ook een calvinist zich

in objectiviteit poogt te verhullen, die Hollandse regenten blijven voor hem een

soort leugendetector het lukt hun altijd, zijn innerlijke afkeer naar buiten te

brengen Breen probeert te geven en te nemen, maar verraadt zich toch in kleine

zinnetjes als „gematigdheid is bij hem eene aanbeveling",-^^ of Hooft keek op de

massa neer, maar dat mogen we hem met verwijten Het lag in de geest van zijn

tijd, en de humanistische opvoeding bracht het mee ^^ Soms ook onomwonden

libertijnen vergaten hun tolerante principes wel eens, vooral tegenover calvinisten

Waarom'' , Omdat hun beginsel van verdraagzaamheid niet het echte was" Het

wortelde met in erkenning van de vrijheid van de kerk, noch in eerbied voor het

vrije woord of gelijk recht voor allen Zijn oorsprong lag in scepticisme, politieke

utiliteit en commercieel gewin ^^ Tot Breens eigen verbazing vond zijn dissertatie

bij de „liberale wetenschap" gunstig onthaal Het boek werd geprezen door Blok,

en Te Winkel keurde het in de Spectator een uitvoerige bespreking waard , een

degelijk werk, getuigend van veel werkkracht en scherpzinnigheid" ^^

Breen hoopte dat de Vrije Universiteit dat ook zou denken, maar alles wat hij

kreeg was de post van bibliothecaris het beheer over een kamer met boeken ^' Een

boterham,lag er voor hem in dat vertrekje met Woltjer gaf hem te verstaan dat

over een lectoraat misschien te praten zou zijn als hij eerst maar eens een hand-

371

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen