Wetenschap en rekenschap - pagina 513

DE PSYCHOLOGIE AAN DE VRIJE UNIVERSITEIT

Aangezien deze tussen de S en de R mediërende variabelen geen publiek gegeven

grootheden zijn, moet de psychologie — in tegensteUing tot de natuurkunde — van

meet af gebruik maken van hypothetische begrippen en derhalve reeds in haar

beginfase „theoretisch" zijn.

Dat argument is des te klemmender wanneer men zich op een cognitief standpunt

plaatst. Indien men van de visie uitgaat dat de mens een agerend, handelend wezen

is, dat het menselijk gedrag derhalve autonome activiteit verraadt, dan heeft men

van meet af veel gecompliceerdere concepten dan de behavioristen nodig om

überhaupt verbanden in de empirie te kunnen ontwaren. Men kijkt dan bovendien

vanuit een zodanig theoretisch kader naar de werkelijkheid dat een beperking van

de perceptie tot de fysische aspecten van het gegevene niet meer mogelijk is. De

empirische data liggen dan immers niet langer in de sfeer van de basale, fysische

concreetheid waarover gemakkelijk intersubjectieve overeenstemming te verkrij-

gen valt, doch krijgen het karakter van een theoretisch geïnterpreteerde werke-

lijkheid, waarmee tevens hun onbetwistbaarheid verdwijnt.

Om een voorbeeld te geven: voor de harde behaviorist is de S een fysische

grootheid, voor de cognitivist zijn deze fysische karakteristieken niet relevant. Hij

let daarentegen op het tekenkarakter van de Stimulus, op de informatiewaarde die

deze vertegenwoordigt voor het organisme.

Een consequentie van deze ontwikkeling voor het methodologisch denken is

geweest dat men aan de houdbaarheid van de stringente scheiding tussen de

„context of discovery" en de „context of justification" is gaan twijfelen. Een

tweede gevolg is het ontstaan van een veel genuanceerder denken over mogelijk-

heid en waarde van toetsing van wetenschappelijke gissingen.

Het eerste punt houdt verband met het feit dat men ging inzien dat er in de

psychologie geen „theoretisch neutrale", onproblematische, basisuitspraken be-

staan. Het tweede hangt samen met de hernieuwde behoefte aan theoretiseren.

Verlaat men de simpele „mini-theorie" en gaat men zijn aandacht geven aan

volwaardiger theoretische kaders, dan krijgt men te maken met langere logische

deductieketens tussen hypothese en concrete situatie waarin de toetsing plaats

vindt, waardoor men de resultaten daarvan gemakkelijker kan aanvechten.

Voordat wij deze beide uitvloeisels van de ontwikkelingen binnen de psychologie

nader gaan adstrueren, besteden wij aandacht aan een aantal nieuwe ontwikke-

lingen in de wetenschapstheorie die dienstig zijn geweest om de betekenis van de

„cognitive shift" voor de methodenleer naar haar juiste waarde te schatten.

Nieuwe ontwikkelingen in de wetenschapstheorie*

De hier bedoelde nieuwe ontwikkelingen hebben met die in de psychologie ge-

*Deze ideeën zijn deels reeds in de zestiger jaren gepubliceerd, maar drongen eerst in de

jaren zeventig tot de psychologen door. Bovendien kunnen wij slechts een arbitraire greep

uit deze ontwikkelingen doen.

507

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen