Wetenschap en rekenschap - pagina 174

M KUILMAN

komt „de betekenis van den wereldbeschouwelijken achtergrond van den thera-

peut" ter sprake Met een christelijke anthropologic als bewuste keuze voor ogen

onderkent Van der Horst bij de therapeut en in de therapeutische situatie een

drietal specifieke momenten ,,zijn arbeid is allereerst gebaseerd op het myste-

rie van polaire krachten in de mens op een duidelijk dualistisch personalis-

me . rede en wil zal hij plaatsen tegenover het psychische gebeuren en de

hchamelijke processen, die tezamen als het psychofysisch totaal of het „aardse" of

de „natuur" in een soort antinomie staan tegenover het inzicht, de kern van de

menselijke persoon Zijn toenadering en distantie zullen voorts bepaald worden

door de existentiële communicatie met de daarin gegeven moraal als een reëel a

priori met haar trouw, eerbied en liefde De christelijke anthropologic ziet

in de psychotherapie zelf een zeer specifieke communicatie Het „Zu zweien Sein"

in de therapeutische communicatie is gebouwd op en gebonden aan de geestelijke

orde of moraal, waaruit de zieke mens niet kan of mag worden losgemaakt

Tenslotte wordt de levensbeschouwing van de therapeut gekenmerkt door het

staan in de heilsverwachting hetzij hellenistisch, katholiek of protestant-chri-

stelijk, hetzij eschatologisch, in elk mens ligt de mogelijkheid ener heilsverwach-

ting".

In de anthropologische beschouwingen van Van der Horst wordt met name de

problematiek van het „ik" centraal gesteld Het „ik", dat nader wordt getypeerd

als „zingevende en mogelijke existentie" onderscheidt zich in de eerste plaats van

het empirische „ik", dat identiek is met alles wat zich in de sfeer voltrekt van

bewustzijnsinhouden en ervaringen, van de „awareness" Het empirische „ik" laat

zich objectiveren en beschrijven met de fenomenologische methode Voorts dient

het „ik" in de zin van ,,mogelijke existentie" te worden onderscheiden van het ,,ik"

als „historische totaliteit" Ook dit „ik" kan „hetzij psychologisch hetzij historisch"

worden geobjectiveerd Het ,,ik" in zijn moeilijk te vertolken eerste betekenis

omschrijft Van der Horst als „een kern, een innerlijke levenskracht het ware ik

dat zich openbaart als mogelijke existentie, als centrum van intentionaliteit, als

zijn-in-communicatie " Dit „ik" is nooit voltooid en nimmer als objectief gegeven

voorhanden, het is meer een mogelijkheid dan een verwezenlijking en het kan

geen object van onderzoek worden Zelfs op de vraag of het wel „bestaat" kan de

psychologie geen antwoord geven Bij ieder onderzoek ontglipt het ons en krijgen

we te maken met het geobjectiveerde „zelf Dit „ik" floreert in de sfeer van het

„gelebte Leben" en het zal per definitie nooit kunnen ingaan in de sfeer van het

„erlebte Leben" Het „ik" in de zojuist geschetste laatste betekenis valt buiten het

terrein van wetenschapsbeoefening, zoals wij die in onze tijd geneigd zijn te

definiëren Maar dat ,,ik" is voor Van der Horst daarom niet minder wezenlijk

Onafwendbaar worden wij erdoor gedreven tot het ontwerp van een wereld- en

mensbeeld als vervulling van onze existentie

Met deze beschrijving van het ik als centraal anthropologisch gegeven distantieert

170

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen