Een vrije universiteitsbibliotheek - pagina 364

door Willem Jansz. (7 stuks) en zijn zoon Joan (8 stuks).^'^ Hieruit blijkt dat

Blaeu voor zijn Atlas Novus, het deel Schotland, gebruik gemaakt heeft van

enkele manuscriptkaarten van Timothy Pont (getekend tussen 1583 en

1596) die Scot in bezit had en naar Blaeu in Amsterdam gestuurd heeft.

Voor Nederlandse kaarten ligt het voor de hand dat Blaeu de toen in

omloop zijnde kaarten gebruikt heeft. Misschien brengt een grondig on-

derzoek van het aanwezige kaartmateriaal in de bibliotheek van het Esco-

riaal te Madrid meer licht in de zaak. De beschrijvingen van F.C. Wieder^*

doen geloven dat er in Spanje ten tijde van Philips II meer kaarten van de

Nederlanden uit de 16e eeuw zijn verzameld en bewaard dan in Nederland

zelf

1.7 Gorchum 1600. N. Wijdtmans fe. (45 X 58 cm) (zie Afb. 4). Deze

plattegrond laat een heel andere stijl van graveerkunst zien. Het geheel

maakt door de inktvlekken (ontstaan bij het drukken) een wat rommehge

indruk. Het is jammer dat er geen straatnamen zijn ingetekend, alleen de

belangrijkste gebouwen worden genoemd. Wanneer de plattegrond van

Gorchum uit de Stedenatlas van Joan Blaeu^^ ernaast wordt gelegd ziet

men veel overeenkomst met deze kaart. Aan de oostkant zijn de blekerijen

wat preciezer ingetekend; de tuinen tussen de huizen wat fraaier opgevuld;

aan de westkant zijn wat meer huizen gebouwd in de opengebleven stuk-

ken. Tussen de Borchpoort en de Scheepswerf zijn ook wat huizen gete-

kend. De Waelpoort, later Waterpoort genoemd, staat nu in de tuin van het

Rijksmuseum te Amsterdam. Op deze kaart van 1600 wordt hij niet Wael-,

maar Waterpoort genoemd.

De periode tussen de kaart van Jacob van Deventer, de kaart van

Wijdtmans en die van Blaeu is ongeveer gelijk. Het verschil tussen de eerste

twee is zeer opvallend en laat duidelijk een groei zien. In het begin van de

80-jarige oorlog heeft men de vestingwallen aangelegd, waardoor in het

oosten en westen enig grondgebied werd toegevoegd. Het plan van de stad,

afgebeeld door Wijdtmans is tot aan het begin van deze eeuw bijna on-

veranderd gebleven.

De maker van de kaart zou Nicolaas Janszoon Wijtmans kunnen zijn,

die van 1570-1642 leefde. Hij kwam uit 's-Hertogenbosch en werkte in

Rotterdam als glasschilder en graveur. De UB Leiden bezit ook een ex-

emplaar van deze kaart.

1.8 Die Stadt Enchuysen (34,5 X 43 cm.). Met Franse titel en Latijnse

tekst (recto). Deze kaart komt voor in de Stedenatlas van Braun en Ho-

genberg: Civitatis Orbis Terrarum, dl. 3, no. 30 (uitgegeven in 1588). De

kaart is echter van vroeger datum; 2 februari 1577, gegraveerd door Har-

men Jansz. Muller uit Amsterdam in opdracht van Lucas Jansz. Waghe-

naer.

Het was Waghenaers eerste cartografische activiteit.^" De zetting van de

Latijnse tekst op de losse kaart verschilt van die op de kaart in de repro-

ductie-uitgave Amsterdam 1965. Waarschijnlijk is deze kaart uit een an-

dere editie van de atlas afkomstig.

348

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen