Wetenschap en rekenschap - pagina 165

G E S C H I E D E N I S VAN DE PSYCHIATRIE AAN DE VRIJE UNIVERSITEIT

Inmiddels krijgt de medisch-biologische benadering in de jaren tachtig — zoals

overal op het westeuropese continent — een vaste voet op het erf van het psychia-

trisch bedrijf De manifestaties ervan worden zichtbaar m een nieuwe nosologi-

sche classificatie van de ziektebeelden alsook in de vooronderstellingen met be-

trekking tot de ontstaanswijze, de pathogenese en het verloop van de diverse

vormen van krankzinnigheid Het resultaat van die invloeden krijgt op indruk-

wekkende wijze gestalte in het nosologisch bouwwerk van Kraepelin Het valt

buiten de opzet van deze bijdrage om dieper in te gaan op het ontstaan en de

betekenis van de klinische nosologie Maar het is voor een goed begrip wel van

belang om er een enkel woord aan te wijden welke de conceptuele hoekpijlers zijn

van het nosologische systeem Tellenbach heeft in dat verband treffend opgemerkt

dat de psychiatrie als gevolg van het nosologisch denken werd gesomatiseerd Bij

de etiologische beschouwingen immers viel het accent steeds nadrukkelijker op het

morphologische substraat en met betrekking tot de pathogenese werden de ver-

wachtingen en ideeën geformuleerd m de termen van een fysicalistisch model dat

slechts plaats bood voor causale samenhangen

Het ligt voor de hand dat de nosologische zienswijze zich moeilijk verdroeg met de

„moral treatment", de psychogenese gold als een bijkomstigheid en de psychische

behandeling werd tot therapeutisch ornament Het primaat van somatogenese en

de verenging van multiconditioneel tot monocausaal denken hebben de totstand-

koming van een statisch, materialistisch en gesloten mensbeeld sterk bevorderd

Terecht zou men zich dan ook afvragen of de wetenschapsbeoefenaars binnen de

psychiatrie niet bezig waren om zichzelf en hun patiënten om hals te brengen met

een „Psychiatrie ohne Seele"

In het kader van de huidige bijdrage is het van belang vast te stellen dat ten onzent

de luide roep om een reveil in het praktische en wetenschappelijke bedrijf van de

psychiatrie tot missionaire activiteiten heeft geleid, waarvan de oprichting van de

Valenuskliniek als bekroning mag gelden

3 GELOOF EN WETENSCHAP PIONIERS OP HET KRUISPUNT VAN DE BREDE

EN DE SMALLE WEG

In het historisch decor van de jaren tachtig staat een viertal blikvangers voor de

lezer opgesteld Ten eerste We signaleren een toenemende overheidsbemoeienis

met het reilen en zeilen van psychiatrische inrichtingen Ten tweede Onder

invloed van bovengenoemde bemoeienis, alsook van de vorderingen van de we-

tenschap en niet in de laatste plaats van de opkomst van een sociale beweging,

komen in de tweede helft van de 19de eeuw talrijke krankzinnigengestichten van de

grond, op initiatief van de overheid zowel als van particuliere — bijvoorbeeld

161

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen