Wetenschap en rekenschap - pagina 173

G E S C H I E D E N I S VAN DE PSYCHIATRIE AAN DE VRIJE UNIVERSITEIT

hebben voorgedaan met betrekking tot de opvolging en de territoriumafbakening

binnen een steeds omvangrijker vakgebied hun oorsprong niet mede te danken

hebben aan deze zo nadrukkelijk „onvoltooid" verleden tijd.

Voor Van der Horst betekende de anthropologische psychiatrie met dat deze een

nieuwe en evenwaardige dimensie toevoegde aan de reeds bestaande dimensies

binnen het multidimensionele systeem Het is veeleer zo dat met de anthropologic

een ongelijkwaardige dimensie wordt geïntroduceerd die de overige dimensies

omvat, tot op zekere hoogte samenvoegt en transcendeert Ze draagt ertoe bij dat

het in de wetenschap noodzakelijkerwijs gereduceerde mensbeeld „in de ruimte

wordt gesteld", om nog eens het woord van de psalmist te citeren

De anthropologic is voor Van der Horst derhalve geen methodisch surplus of

alternatief Daarom liet de slepende strijd om het behoud van de nosologie hem

tamelijk onberoerd en hetzelfde geldt voor de bekende twistvragen over het

primaat van de endogenic versus de exogenic, somatogenese versus psychogenese,

eenheidspsychose contra de systematiek der klinische entiteiten Waar de anthro-

pologic er als het ware op uit was de geschondenheid van het gereduceerde

mensbeeld te helen, dringt zich de vraag aan ons op of er iets meer te zeggen valt

over haar betrekking tot het bijbelse beginsel dat eertijds door Lindeboom en de

zijnen zo nadrukkelijk als conditie voor de psychiatrische wetenschapsbeoefening

binnen de Vrije Universiteit was gesteld Hoe verliep het gesprek daarover tussen

Van der Horst — behalve psychiater ook diplomaat bij uitstek — en zijn theologi-

sche opzieners'' Het volgende citaat is tekenend voor de positie die Van der Horst

r heeft gekozen Ik citeer in dat verband de slotpassage uit zijn oratie „Psychiatrie en

menschbeschouwmg" „Tenslotte rijst de vraag of we wel mochten spreken van

anthropologic dan wel of we hier handelden over phaenomenologie en existen-

tie-analyse We gebruikten de phaenomena als uitgangspunt, we gingen uit van

ziekteverschijnselen, maar elke „aanschouwing", die de meest oppervlakkige en

alledaagsche waarneming te boven gaat, zal hoewel aanschouwing blijvend, zich

al verwijdend, intellectuele elementen te baat nemen of ontplooien, zoodat deze

aan perspectief winnende aanschouwing in vergelijking tot de gewoone phaeno-

menen „theorie", dat is hier „menschbeschouwmg" woidt Deze theorie is een

schouwing, een visie, dat wil zeggen intellectueel inzicht Hiermee is niet gezegd

dat het hier ontworpen menschbeeld aanspraak mag maken op rust en gesloten-

heid het beeld van de hedendaagsche anthropologic is gelijk dat van de west-eu-

ropeesche mensch, gelijk hijzelf is, geworpen in een cultuurhistorische crisis" Ook

in zijn leerboek dat in 1946 verschijnt, beklemtoont Van der Horst in zijn inleiding

het voorlopige, onvoltooide en onuitputtelijke karakter van het mensbeeld Hij

schroomt intussen met om daarbij uit te komen voor zijn eigen — evenzeer als

voorlopig bestempelde — keuze voor de christelijke, versus de germanistische of

hellenistische anthropologic Maar hij is niet intolerant en hij wijst een ketterjacht

af Zijn opvattingen dienaangaande worden duidelijk verwoord in een artikel uit

1944, onder de titel „Christelijke anthropologie en psychotherapie" In dat stuk

169

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen