Wetenschap en rekenschap - pagina 65

H O N D E R D JAAR T H E O L O G I E AAN DE VRIJE UNIVERSITEIT

refereren. Voor die colleges prepareerde hij zich grondig. ,,Den Franschen slag

verstond hij niet. Hij had een behoefte om diep in de détails af te dalen. Als

onderzoeker minde hij het minutieuze".*^

Geesink was een typische nachtwerker. Hepp schrijft daarover het volgende: „Het

gebeurde wel, dat Kuyper hem voor een avondwandeling kwam halen. Geesink

wilde zich soms verontschuldigen, wijl hij met zijn colleges van den volgenden dag

nog niet gereed was. Hij moest dit en dat eerst nog doorlezen. Dan had hij een

vermaning in ontvangst te nemen. Hij moest meer rechtstreeks uit de beginselen

afleiden. „Jawel", dacht Geesink. Hij ging mee om Kuyper te plezieren, maar in

zijn studeerkamer teruggekeerd, greep hij naar de boeken, las door wat hij zich

had voorgenomen en deed het eenvoudig wat later worden. Hij vergeleek gaarne

de werkmethode van Kuyper en zichzelf door het klassieke beeld van de spin en de

bij; de spin die haar web weeft uit eigen binnenste en de bij, die honing puurt uit

de bloemen daarbuiten".**

Wat Hepp hier vertelt werpt licht op Geesink, maar ook op Kuyper en diens

studiemethode. Het is tevens een kostelijke illustratie van de wijze, waarop Kuyper

met zijn jongere collega's omging, cordiaal èn vaderlijk!

De eigen bijdrage van Geesink lag op het gebied van de ethiek, zijn liefste vak. In

zijn inhoudrijke rectorale rede uit 1897 over de ethiek in de gereformeerde theo-

logie constateerde Geesink, dat de beoefening van de ethiek in de gereformeerde

theologie tot op dat ogenblik een vrij povere figuur maakte. Hij verklaarde dat

daaruit, dat de periode van ontwaking en bezinning van deze theologie nog te kort

had geduurd om de ethiek als voltooid systeem reeds tegenover dat van andere te

stellen.*' En zijn doel was het om in deze situatie verandering te brengen, door

vanuit de gereformeerde beginselen een afgerond stelsel der ethiek op te bouwen.

In genoemde rede bood hij voor dit streven een solide historische grondslag. Het

daarin gegeven overzicht over de geschiedenis van de ethiek is nog altijd niet

overtroffen.

De 19e eeuw gaf een ontwaken van de belangstelling in de ethiek te zien, vooral

ook van filosofische zijde. De gereformeerde ethiek mocht volgens Geesink in

deze nieuwe bezinning niet achterbijven. Zij moet daarbij weer aansluiten aan

Voetius. Met Voetius had Geesink gemeen de mystieke grondtoon en de voor-

liefde voor rationele distincties. Toch heeft de gereformeerde ethiek zich naar de

overtuiging van Geesink te hoeden voor pure reproductie van het oude. „Door een

beter inzicht toch in het wezen van het scheppingsleven heeft de denkende mensch

onzer eeuw een oog gekregen voor de immanente kracht welke in de schepping

leeft en haar doet leven, en zien wij. Calvinisten, in die kracht de almachtige

en alomtegenwoordige kracht van God". Dat houdt in een betere kennis van

het organische. Daarmee moet de gereformeerde ethiek van onze tijd rekenen.

In de oude gereformeerde ethiek is de religieuze verhouding van de mens tot

God te uitsluitend als een rechtsverhouding gedacht, die berust op het feit, dat

God Schepper is. Dit is juist, maar men moet daarbij tevens honoreren, dat God

61

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen