Een vrije universiteitsbibliotheek - pagina 247

nieuwe kloosters gekomen. De voornaamste dragers van deze vernieuwing, de Broeders

des Gemenen Levens, waren omstreeks 1425 in de stad gekomen. Ook uit de vijftiende

eeuw IS het vrouwenklooster Bethanie op de Wmdmolenberg De Kartuizer monniken

vestigden zich dichtbij de stad in Vught Al met al woonden er in 1526 in de schaduw van

de imponerende St. Janskerk meer dan duizend kloosterlingen, d w z vijf procent van het

inwonertal '"

Al deze kloosterstichtingen ondergingen in de loop van de zestiende eeuw de nadelige

invloed van de politieke woelingen, die enkele malen uitmondden in uitbarstingen van

volkswoede, en die in het algemeen een bedreiging waren van het voortbestaan van de

kloosters We kunnen van deze gebeurtenissen een gedetailleerde beschrijving geven

In 1525 ontstond er in Den Bosch naar aanleiding van een nieuwe jaarlijkse

bede die de steden op last van Karel V moesten opbrengen, een oproer dat

zich vooral tegen de kloosters richtte.^^ De gilden, die zich toch al tegen

deze verhoging van de lasten verzetten, wilden niet accepteren dat de

kloosters beweerden een vrijstelling te hebben gekregen. Enkele klooster-

oversten waren tenslotte bereid hun aandeel bij te dragen, maar de Pre-

dikheren, de Kartuizers en de Baselaars bleven weigeren. Nu begaven de

burgers zich in een opgewonden stemming naar de betreffende kloosters

en onder deze omstandigheden bleken de Kartuizers alsnog bereid de eisen

in te willigen. Daarop werden de beide andere kloosters grondig geplun-

derd, waarbij vooral de goed gevulde wijnkelders het moesten ontgelden.

De toenmalige prior van Baseldonk, Jacobus Donck, had de bui niet

afgewacht, maar was in gezelschap van enkele medebroeders met het goud,

zilver en andere kostbaarheden naar Eindhoven gevlucht. Wat er nog aan

waardevols resteerde, is meegenomen door de oproerige burgers, die

daarop aan het drinken en schransen sloegen. De gulzigste plunderaars

bleven dood rondom het klooster liggen. De gilden bonden overigens na

enig wapenvertoon van landvoogdes Margaretha duchtig in, en het falende

stadsbestuur werd door een ander vervangen.

Zo mogelijk nog ingrijpender waren de gebeurtenissen van 1542, die

leidden tot de verplaatsing van het klooster binnen de muren van de stad.^^

In dat jaar deed de beruchte Maarten van Rossum met zijn Gelderse

troepen een inval in Brabant, waarbij hij niet alleen op het platteland

nagenoeg vrij spel had, maar ook een bedreiging vormde voor de steden.

Men was bang dat Den Bosch belegerd zou worden en het stadsbestuur liet

daarom in opdracht van het Hof van Brabant uit voorzorg alle obstakels

verwijderen die zich te dicht bij de vestingwerken bevonden. Voor de

Wilhelmieten hield dit in dat op korte termijn alle gebouwen met de grond

gelijk gemaakt moesten worden. Ook moesten zij de wilgen langs de weg

naar Baseldonk en de eiken rondom het klooster laten kappen. De mon-

niken smeekten onder tranen om hun klooster te sparen, zij waren zelfs

bereid het bij de nadering van de vijand alsnog in brand te steken, maar het

besluit is toch uitgevoerd. Ook bij deze operatie vielen er doden. Tijdens

het neerhalen van de kerkmuren raakten twee timmerUeden onder het

puin bedolven, en sommige anderen werden zwaar gewond.

De Wilhelmieten kregen nu tijdelijk onderdak in het gastenverblijf van

231

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen