Wetenschap en rekenschap - pagina 58

J VEENHOF

strueerd, en dank zij de vorderingen, die het encyclopaedisch inzicht sedert

Schleiermacher maakte, moet elk vak, hoever ook in de peripherie van het cen-

trum verwijderd, met dat centrum in organisch verband worden gezet".^^ Voorts

moet de relatie van de theologie en de niet-theologische wetenschappen voorwerp

van afzonderlijke bezinning vormen.^^

Het gaat Kuyper dus om de juiste wezensbepaling der theologie en om de rechte

indeling van de theologie. Het tweede en derde deel van de encyclopaedic zijn

geheel daaraan gewijd. Wat het eerste betreft, legt Kuyper er de nadruk op, dat de

theologie niet God zelf tot object kan hebben, want in dit geval zou de denkende

geest zich boven God plaatsen. Veeleer gaat de theologie van de veronderstelling

uit, dat God zich geopenbaard heeft en het is, zoals wij zagen, de geopenbaarde en

aldus onder ons bereik gebrachte kennis van God, die het voorwerp van de

theologie vormt. Nader is bij deze openbaring te denken aan de „bijzondere"

openbaring, die in de Schrift is gedocumenteerd. De Schrift is derhalve het prin-

cipium, het kenprincipe van de theologie. Daarbij dient men in aanmerking te

nemen, dat de verduisterde menselijke rede de Schrift niet zuiver kan kennen en

verstaan; daartoe is nodig het geloof, door de Heilige Geest bewerkt.^'' Gezien deze

opzet verbaast het niet, dat Kuyper breed ingaat op de inspiratie, het gezag en het

gebruik van de Heilige Schrift. De reden daarvoor ligt trouwens ook in de om-

standigheid, dat hij nog niet verwijzen kon naar een „Dogmatiek" van zijn hand en

de daarin ontvouwde Schriftleer.^'

Wat de indeling der theologie betreft: Kuyper deelt haar in vier groepen van

vakken in. Het zijn dezelfde vier groepen, die algemeen tot de theologie gerekend

worden. Maar Kuyper heeft fundamenteel bezwaar tegen de overwegingen,

waarop deze indeling wordt gebaseerd en in verband daarmee tegen de namen van

deze groepen. De gewone indeling spreekt van exegetische, historische, systema-

tische en praktische vakken. De fout is hier, volgens Kuyper, dat men de benaming

en derhalve ook de indeling niet ontleent aan het object maar aan het subject, en

wel aan de onderscheiden functies, waarmee dit subject werkzaam is. Kuyper

daarentegen ontleent zijn indeling aan het object der theologie.

Stelt men als object der theologie de geopenbaarde Godskennis, dan krijgt men de

volgende groepering: 1. Deze kennis Gods heeft haar oorsprong in de Heilige

Schrift. Alle vakken die zich met de Heilige Schrift in haar onverwerkte inhoud

bezighouden, vormen de bibliologische groep. 2. Deze kennis Gods heeft haar

historisch verloop in de kerk. Alle vakken die aantonen, dat uit de Schrift en haar

werking de kerk is voortgekomen en haar historisch verloop beschrijven, vormen

de ecclesiologische groep. 3. Deze kennis Gods heeft haar formulering in het

dogma. Alle vakken die de verwerkte inhoud van de Schrift door de kerk in de

loop der eeuwen behandelen, vormen de dogmatologische groep. 4. Deze kennis

Gods vindt haar doel in het algemene en bijzondere ambt. Alle vakken, die zich

met de dienst der ambten bezighouden, vormen de diaconiologische groep.

ledere groep omvat verschillende onderdelen, die namen dragen, welke ten dele

54

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen