Wetenschap en rekenschap - pagina 378

A TH VAN DEURSEN

boek had geschreven. Het boek is er nooit gekomen, en de benoeming even-

min. Bij omvraag in de Senaat in 1898, of er nog kandidaten waren voor

nieuwe leerstoelen, antwoorddende decanen eenstemmig, ,,dat de personen

schijnen te ontbreken, die voor de besproken aanvulling in aanmerking zouden

komen"."

Breen vond zijn weg aan het Amsterdamse archief, waar hij tot de waardigheid van

gemeente-archivaris zou opklimmen. Hij was de ziel van het Genootschap Am-

stelodamum, en publiceerde over de geschiedenis van de hoofdstad tal van kleine

artikelen. Zijn toewijding aan de gereformeerde beginselen leefde hij uit in orga-

nisatorische arbeid, en gedurende enkele jaren (1907-1911) als publicist in Filip-

pus' Recensiebode („verstaat gij wat gij leest"?), waar van dik hout calvinistische

planken gezaagd werden. Breen schreef er over historische lectuur, maar ook over

politiek, romans en kinderboeken, met grote beslistheid en onbewimpeld partij

kiezen. Werk van vakgenoten besprak hij meestal elders. De marxistisch georiën-

teerde dissertatie van W. van Ravesteyn viel bij hem zo slecht, dat hij zelfs de

libertijnen tegen de communistische doctor in bescherming nam. Meer waardering

oogstte in 1915 H.J. Smit, maar Breen was toch van oordeel, dat de auteur

duidelijk stelling had moeten nemen tegen het historisch materialisme.^*

Smit was een geestverwant. Geleidelijk aan waren er in calvinistische kring nu toch

meer universitair gevormde historici gekomen. W.J. Kolkert was in 1908 gepro-

moveerd aan de gemeentelijke universiteit, waar ook H.J. Smit zijn opleiding had

ontvangen. Z.W. Sneller promoveerde in 1917 te Utrecht. Te Leiden behaalde A.

Goslinga de titel in 1915, J.C.H, de Pateren J. Itjeshorst volgden in 1917. Kon men

nog volhouden dat de personen schenen te ontbreken?

Inderdaad zijn in 1918 twee benoemingen tot stand gekomen. Men liet de keus

vallen op een van deze historici, Goslinga. De andere betrof een oud-leerling van

de theologische faculteit, A.A. van Schelven. Hij was gepromoveerd over een

kerkhistorisch onderwerp, „De Nederduitsche vluchtelingenkerken der XVIe

eeuw in Engeland en Duitsland en hunne beteekenis voor de reformatie in de

Nederlanden." Hem werd de geschiedenis van middeleeuwen en nieuwe tijd tot

1648 opgedragen. Goslinga's leeropdracht omvatte de geschiedenis na 1648 en het

middelnederlands. Of deze twee de besten waren laat zich betwisten. Wijsheid

achteraf doet ons de vinger leggen bij Snellers naam. Met zijn ongewone werk-

kracht en bijzondere aanleg voor de economische geschiedenis had hij wellicht de

Vrije Universiteit een nieuwe impuls kunnen geven. Maar uit de benoeming van

Goslinga en Van Schelven laat zich misschien toch een program aflezen. De eerste

had de school van Fruin doorlopen. Zijn dissertatie over Slingelandts buitenlandse

politiek gaf weinig blijk van verbeeldingskracht en vormgevend vermogen, doch

ze getuigde wel van grote ijver en behoefte aan precisie. Met Goslinga was

derhalve gekozen voor geschiedenis als wetenschap, en dus ook tegen, al was het

niet expliciet, een traditie van gereformeerde legenden. Met Van Schelven was

gekozen voor historisch onderzoek van het calvinisme, en dus tegen een zeker

372

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen