Een vrije universiteitsbibliotheek - pagina 246

merendeels niet ontgonnen, bomenrijk landschap. In deze omgeving, on-

geveer 1,5 km. ten oosten van de versterking, vestigde zich in 1195 de

kluizenaar Winand van Base! samen met enkele metgezellen die tot dan

toe in kluizen op verschillende plaatsen rond Heesch hadden geleefd. In

1244 of 1255 sloot deze groep zich aan bij de orde van de Wilhelmieten.

Men doopte het klooster ,Porta Coeli' (Hemelpoort), maar de volksnaam

werd al gauw ,Baseldonk' naar de naam van de stichter en eerste prior; de

bewoners werden wel,Baselaars' genoemd.

De beginjaren van dit eerste Wilhelmietenklooster buiten Italië verlie-

pen kennelijk voorspoedig, want al in 1249 zien we één van de klooster-

lingen, Hugo van Antwerpen, op pad om samen met zeven medebroeders

een nieuw klooster te stichten, bij Biervhet in Zeeuws-Vlaanderen. Deze

Hugo van Antwerpen staat bekend als de samensteller van de officiegebe-

den voor de H. Wilhelmus. Ook het ,Monasterium Beatae Mariae' te

Huijbergen is ons bekend als een dochterklooster van Baseldonk.

Voor het overige is ons maar heel weinig bekend over de oudste ge-

schiedenis van Baseldonk. Het klooster van de Bossche Wilhelmieten is

bijna even oud als de stad zelf, en het heeft dus, samen met het ongeveer

even oude klooster van de Franciscanen en het enige decennia jongere

Dominicaner klooster, de ontwikkeling van Den Bosch gedurende de eer-

ste eeuwen van haar bestaan mee doorgemaakt. Desniettemin kunnen we

voor de periode tot aan het eind van de vijftiende eeuw slechts beschikken

over de namen van enkele priors, en de inhoud van een klein aantal

documenten.^ We kunnen uit een en ander niet veel meer opmaken dan

dat zich geen gebeurtenissen voorgedaan zullen hebben die de koers van

het klooster diepgaand hebben beïnvloed. Men krijgt de indruk dat Ba-

seldonk, in het begin betrekkelijk geïsoleerd gelegen in het uitstralingsge-

bied van het nog weinig belangrijke 's-Hertogenbosch, in de loop van de

veertiende en de vijftiende eeuw geleidelijk is ingebed in de snel groeiende

stad.

Aan het begin van de zestiende eeuw ligt het klooster nog op de door

Winand van Basel gekozen plaats, nu op een afstand van enkele minuten

gaans buiten de St. Teunis- of Baseldonkse poort.^ De gebouwen van de

Wilhelmieten lagen op een terrein dat nu aan de noordzijde door de

Zuid-Willemsvaart wordt begrensd; de naam van de op die plaats ge-

bouwde woonwijk De Bazeldonk houdt de herinnering aan het klooster

levend.

's-Hertogenbosch was inmiddels uitgegroeid tot een stad van formaat, die met ruim 20.000

inwoners in 1526 een positie innam tussen de grotere Brabantse steden Brussel en Ant-

werpen, en de kleinere universiteitsstad Leuven. Op afbeeldingen uit de zestiende eeuw

maakt de stad dan ook een forse indruk (Afb. 2). De economische bedrijvigheid, die vooral

bestond uit handel via de grote rivieren en over land tussen Duitsland en Holland, had de

stad ondanks de vele pestepidemieën en de door de lastige Gelderse buren veroorzaakte

onrust al in de vijftiende eeuw welvarend gemaakt. In deze bedrijvige stad was ook voor de

toenmalige verhoudingen het aantal geestelijken bijzonder groot. Als gevolg van een

religieuze opleving sedert het eind van de veertiende eeuw waren er in Den Bosch heel wat

230

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen