Wetenschap en rekenschap - pagina 268

J. L E V E R / L . VLIJM

met het geïsoleerde egoïsme, door het gebrekkige der associatie. Maar ten slotte, als

de associatie volkomen zal zijn, zal de sympathie egoïsme en altruïsme tot hogere

eenheid doen samenvloeien, en vanzelf al datgene volmaakt goed zijn, waartoe

onze lust ons aandrijft. Het begrip van zedelijke vrijheid wordt dan ook met spot

ter deur gewezen. Ook op ethisch gebied bestaat er niets dan één doorlopend, zij

het ook toevallig, dynamisch proces. . .".'"•''^ Kuyper concludeert: „Ook hier toch

blijft de naam van Psychologie en Ethiek U nog van het uithangbord toespreken,

maar alle laden en kasten van de winkel, waarin de Ethische ingrediënten gereed

moesten liggen, zijn hopeloos leeg. Er is geen ziel meer, want, ,was man gewöhn­

lich Seele nennt ist nur die Summe von Thatigkeiten einer grossen Anzahl von

Gangliencellen'".'"

Naast een uitvoerige afwijzing van de mensbeschouwing en de ethische conse­

quenties van het monistisch evolutie­dogma en een korte bespreking van een

aantal andere aspecten, gaat Kuyper in op de religieuze implicaties. Daarbij wijst

hij op een verschil tussen de situatie in Engeland en die in Duitsland: „De

aanhangers der Evolutie zijn in Engeland nog nimmer zonder een halve kniebui­

ging voor het altaar voorbijgegaan. De meesten hunner zijn nog trouwe kerkgan­

gers in de polychromatische Church of England. Hiertoe beweegt hen deels na­

werking van het religieuze verleden, deels de zucht om hun theorie ingang te doen

vinden door het ontzien van de volksreligie. In Duitsland daarentegen pleegt de

Evolutionist er vermaak in te scheppen om ,frech und gemein' het vroom gevoel te

kwetsen. Of is ,frech' niet een nog te zwak woord, als Dr. Haeckel ons tegenwerpt,

dat onze,persoonlijke God' niet anders is dan een ,gasförmiges W irbelthier', en als

hij, gevraagd, wat dan onder God te verstaan zij, U ten antwoord geeft: ,die

Summe aller Atomkrafte und Aetherschwingingen' "."•"^ Dat Haeckel dan bo­

vendien nog een evolutionistische „Religion" bepleit met een daaraan gekoppelde

„Sittenlehre" en het geheel presenteert als „de echte ,trinitarisch­monistische

Religie' van wat Waar en Goed is en Schoon'"" doet Kuyper fulmineren: „M.H. Ik

aarzel geen ogenblik zulk een roekeloos spel met het heiligste gedreven te brand­

merken als de lafste quasi­religieuze verzinning die ooit onder woorden is ge­

bracht. Laat men eerlijk zijn, de moed zijner overtuiging bezitten, en er rond voor

uitkomen, dat de Evolutie niet slechts atheïstisch, maar anti­theïstisch is, en op alle

religie als menselijk zelfbedrog de ban ligt. Dan weet ge, dat ge met mannen te

doen hebt. .. Maar enerzijds driestweg te beweren, dat er geen ziel bestaat, dat

een leven na de dood onzin is, dat er dus van Christus na Golgotha niets overbleef,

dat geen geest zonder stof denkbaar is, en dat er als hoogste eenheid niets anders te

denken is, dan een optelsom van ether­golvingen, en dan toch nog van een

trinitarische God en van religie te spreken, is óf zichzelf óf anderen misleiden, en

onteert de man der wetenschap".''^''*

Het is na deze samenvatting wel duidelijk dat Kuyper terecht van mening was dat

het geschetste evolutie­dogma en het christelijk geloof diametraal tegenover el­

kaar staan.

264

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen